Violiste Lisa Batiashvili magistraal in kamermuziek

Klassiek Lisa Batiashvili (viool), Adrian Brendel (cello), Till Fellner (piano). Gehoord 9/1 Concertgebouw Amsterdam.

Een weekend lang bracht de Georgische violiste Lisa Batiashvili (1979) de gemoederen in beweging in het Concertgebouw. Op een masterclass en een kamermuziekprogramma met hobo volgde een bijzonder slotconcert met werken van Beethoven en Kagel, bedoeld als een eerbetoon aan de meesterpianist Alfred Brendel.

Met diens zoon Adrian op de cello en zijn voormalige leerling Till Fellner op piano speelde Batiashvili, voor wie Brendel een belangrijke muzikale mentor is, de sterren uit de hemel in drie pianotrio’s van Beethoven en een pianotrio van Kagel. Op gedenkwaardige wijze maakte de avond duidelijk waarom kamermuziek door de romantici werd beschouwd als de ultieme kunstvorm. Geen ander genre kan in zo’n geabstraheerde vorm zoveel diepzinnigs uitdrukken, en dat zeker niet als de uitvoerders zulke grote muzikale persoonlijkheden en instrumentale virtuozen zijn als in Batiashvili’s ad hoc-ensemble.

In Nederland heerst de ensemblecultuur. Ten onrechte wordt vaak verondersteld dat alleen pianotrio’s en strijkkwartetten die al jarenlang een ensemble vormen in staat zijn tot solide uitvoeringen van kamermuziek. Ook al wordt die visie regelmatig gelogenstraft door de ad hoc-uitvoeringen op de festivals van Janine Jansen, Liza Ferschtman en Christiaan Bor, er blijft toch altijd een zekere argwaan tegen bestaan.

Ten onrechte, zo bleek tijdens de spontane en temperamentvolle Beethoven-vertolkingen van Batiashvili, Brendel en Fellner. Zelden klinken zijn pianotrio’s zo geanimeerd en diepzinnig, zo schitterend van toonkwaliteit en balans, zo enerverend van spanningsopbouw en beweging, zo helder en subtiel, maar ook zo eensluidend, woest en indringend. Het Adagio cantabile uit het Pianotrio in Es, op. 1 nr. 1 klonk ontzagwekkend sereen bij deze topmusici, maar het daarop volgende Scherzo klonk alsof Beethoven vanuit de metafysische wereld vuurwerk op het publiek afschoot.

Ook het uit één stuk opgebouwde Trio in einem Satz van Kagel klonk schitterend door het briljante samenspel van Batiashvili’s trio, soms hallucinerend vanwege zijn kosmische klankeffecten om dan weer te verglijden in kolkende, komische of speelse momenten.

    • Wenneke Savenije