Scherpslijpen over groeten

Amsterdamse deelraadsleden rebelleren tegen burgemeester Job Cohen. Die vindt dat straatcoaches – werkers aan de culturele frontlijn – vrouwen niet de hand hoeven schudden als zij – of de vrouwen, maar over hen heeft niemand het – dat in strijd vinden met hun geloof. Overheidsdienaren mogen niet buigen voor religieuze normen, riepen de rebellen. Gisteren mocht Cohen reageren in Buitenhof. Hij week niet. Cohen: „Handen schudden is de norm, maar in een rechtsstaat moet je normen genuanceerd en praktisch toepassen.” Wat is nu eigenlijk ‘de norm’?

Cohen vindt dat het gelijkheidsbeginsel in de grondwet en de vrijheid van godsdienst, voortdurend tegen elkaar afgewogen moeten worden. Er zijn namelijk gevallen waarin aanspraken op vrijheid van godsdienst andere rechten en vrijheden tekortdoen. Zo is het. De crux is ‘afwegen’, het bepalen van het relatieve gewicht van standpunten en normen.

Als een islamitische man een vrouw niet de hand wil schudden omdat zij geen bloedverwante is en als een moslima om dezelfde reden mannen liever geen hand geeft, maken zij geen inbreuk op de beginselen van de democratische rechtsstaat. Het westerse handen schudden is een sociale conventie, niet de kern van onze cultuur. In de wereld wordt heel verschillend gegroet. In India en Japan groet men elkaar respectvol, zonder de ander aan te raken. Handen schudden is een culturele overjas, die je kunt uittrekken zonder je identiteit te verliezen. Voor moslims die hiervoor terugdeinzen, gaat het om een religieus geïnspireerde norm. Als een religieuze norm botst met een conventie, is respect voor de norm geen capitulatie, maar een vorm van beleefdheid. Scherpslijpers vinden dit een knieval voor een ideologie die vrouwen onderdrukt. Maar vrouwen dwingen om je een hand te geven is een inbreuk op hun lichamelijke integriteit, en dat neemt hen vast niet in voor de emancipatiegedachte.

Cohen weet vorm en inhoud uit elkaar te houden; de scherpslijpers die hem aanvallen niet. Hij is verstandiger dan Wouter Bos met zijn jongste pleidooi voor confronteren en polariseren. Dat is in orde bij sociaal-economische geschillen, zegt een andere partijgenoot, Ruud Vreeman, maar niet in geloofskwesties. Daar past het uitleggende woord (‘hoe doen wij dat, en waarom’), geen dwingelandij.

Deze rubriek geeft wekelijks antwoord op vragen over verschillende religies.

    • Dirk Vlasblom