Moskou maakt het de wijnboeren lastig

Wijnproducent Fanagoria in het zuiden van Rusland heeft veel succes. Toch neemt de bemoeizucht van Moskou toe. Nieuwe regels zijn nog strenger dan die in West-Europa.

De inpakafdeling van wijnproducent Fanagoria. „Er heerst hier een geweldige atmosfeer”, vinden de werknemers. Foto Oleg Klimov A women put wine in the boutles by old method. the Fanagoria wine factory in Kuban, Sennaya village, Krasnodar Region, Russia. Photo by `Oleg Klimov for article of Michel Krielaars about vine factory, foregin desk Klimov, Oleg

„Opzij, opzij”, roept de vrouw in de blauwe stofjas. Kleine vorkheftrucks racen door de hal op het fabrieksterrein. Ze storten zich op pallets met wijndozen en haasten zich naar het perron waar een treintje wacht. „We bevoorraden ook drankwinkels in Siberië met wijn, wodka en cognac”, zegt Vladimir Poekisj enthousiast.

De marketingdirecteur van wijnfabriek Fanagoria in het 5.000 zielen tellende dorp Sjennoj lijkt permanent in een staat van opwinding te verkeren. In de Koeban, de landbouwstreek in de Zuid-Russische regio Krasnodar met zijn vele verlaten en vervallen kolchozen, is ‘zijn’ fabriek aan de kust van de Zwarte Zee namelijk een groot succes. „De regio Krasnodar produceert driekwart van Ruslands druivenoogst”, zegt hij. „Tweederde daarvan, 25.000 hectare, vind je hier, op dit puntje tussen de Zwarte Zee en de Zee van Azov. Onze fabriek heeft 2.000 hectare. Er worden hier 12.000 flessen per uur gebotteld.”

Dankzij de productie van 20 miljoen liter wijn in 2007 is Fanagoria een van de vijf grootste wijnproducenten van Rusland. Iets om over op te scheppen, ook omdat de kwaliteit van de Fanagoria-wijn goed is. En dat kun je van veel andere Russische wijn niet zeggen.

De 1.000 arbeiders van Fanagoria doen hun werk met plezier. In de hallen staan de nieuwste machines, de werkruimtes zijn proper, de arbeidsomstandigheden goed. Ook al is het gemiddelde loon er net als elders in Rusland zo’n 300 euro per maand.

„Ik vind het hier heerlijk”, zegt de oude vrouw die het hotel beheert dat bij de fabriek hoort. „Ik ben in dit dorp geboren en werk hier al mijn hele leven.” „Er heerst hier een geweldige atmosfeer”, zegt een andere vrouw.

Fanagoria, tegenwoordig een naamloze vennootschap, heeft nog iets om trots op te zijn: de Cru Lermont, een rode topwijn voor nog geen 300 roebel. „Vernoemd naar de negentiende-eeuwse schrijver Lermontov, die een tijdje in de buurt heeft gewoond”, zegt Poekisj. Afgelopen zomer werd ons door het Kremlin gevraagd de Cru Lermont voor Poetin te schenken toen hij in Sotsji zijn vrienden Schröder en Chirac ontving. Ik heb het etiket ontworpen. Vind je het niet mooi en slim, met die mededeling dat ons gebied op dezelfde breedtegraad ligt als Bordeaux?”

Ondanks alle successen heeft ook Fanagoria te lijden onder de toenemende bemoeizucht van Moskou. Zo stelt de centrale overheid steeds ingewikkelder regels op voor de wijnproductie. „Die regels zijn veel strenger dan in West-Europa”, zegt Poekisj. „Zo is het verboden om op radio en televisie en in de buurt van scholen en ziekenhuizen voor wijn te adverteren, terwijl dat voor bier niet geldt. Toen Gorbatsjov het alcoholgebruik aan banden legde konden wijngaarden overleven doordat de lokale partijbonzen de partijleiding wisten te overtuigen dat wijn als vruchtensap moest worden beschouwd. Maar tegenwoordig doet de regionale overheid steeds meer wat Moskou wil.”

Ook algemeen directeur Pjotr Romanisjin ergert zich over de toenemende staatsbemoeienis. „Rusland heeft geen afzonderlijke wet voor het maken van wijn. Alles wordt geproduceerd onder de wet op de alcoholproductie. Wodka en wijn worden daarin over een kam geschoren, terwijl het twee totaal verschillende producten zijn. Onze hoop is gevestigd op een aparte wet op de wijnproductie. Het parlement studeert er al jaren op.”

In het laboratorium zijn chemici druk bezig met het analyseren van de wijnen. Er wordt gespuugd en gediscussieerd. Aan de proeftafel zit John Worontschak, een Australische wijnconsultant die tien keer per jaar enkele dagen op de fabriek doorbrengt. „Ik vertel ze hoe ze hun productieproces kunnen verbeteren”, zegt hij. „In de Sovjet-Unie ging het alleen maar om kwantiteit, kwaliteit deed er niet toe. Dankzij de vele wetsbepalingen was het onmogelijk om goede wijn te produceren. Maar in de huidige markteconomie kun je je dat niet meer veroorloven.”

Buiten baadt de oude fabriekstoren in de avondzon. Op de gevel lichten de rood geschilderde communistische leuzen van vroeger op. Ze herinneren aan de glorietijden van weleer: ‘Heil aan de Communistische Partij van de Sovjet-Unie’ en ‘Vrede aan de Wereld’. Tegenover het fabriekscomplex hangt een billboard uit een nieuwere tijd. Verenigd Rusland dankt daarop zijn kiezers voor hun steun in de parlementsverkiezingen.

    • Michel Krielaars