Fransen wisselen graag van voorkeur

De partij van de vorig jaar aangetreden president Nicolas Sarkozy heeft, zoals verwacht, verloren bij de eerste stembusgang sinds zijn verkiezing. Maar niet zo sterk als verwacht.

President Nicolas Sarkozy bracht gisteren in Parijs zijn stem uit op een van de ruim 287.000 kandidaten voor de gemeentelijke en kantonale politiek. Foto Reuters France's President Nicolas Sarkozy holds his ballot as he exits a polling booth before voting in the first round local elections in Paris March 9, 2008. More than 287,000 candidates are running in the cantonal and municipal elections held in France in the two-round vote on March 9 and 16. REUTERS/Philippe Wojazer (FRANCE) REUTERS

De Fransen bleven dit weekeinde trouw aan een gewoonte: ze kleuren de politieke kaarten in hun land liefst met een zeker afwisseling tussen rood en blauw. Vorig jaar kozen ze blauw (rechts) voor het presidentschap en het parlement, met duidelijke meerderheden voor president Sarkozy en zijn partij UMP. Gisteren bleek links dominant in de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen: 47 om 45 procent, in nationale percentages. Ook in de kantonale verkiezingen in het halve land, voor het provinciale bestuur, won links licht.

In de praktijk betekent dit dat tal van steden een nieuwe linkse meerderheid krijgen, want bij de vorige lokale verkiezingen, in 2001, had rechts juist gewonnen. Toen regeerde links het land, onder premier Jospin.

De voorspelde massale proteststem tegen president Sarkozy, die momenteel volgens peilingen zeer impopulair is, bleef gisteren uit. Al halverwege de avond meldde premier Fillon dat de uitslag „evenwichtiger dan aangekondigd” was. Net als tal van ministers relativeerde hij de nederlaag van zijn kamp door te wijzen op het lokale karakter van de verkiezingen.

Van de 22 bewindslieden die naast hun regeringsfunctie (en hun parlementszetel) een lokaal mandaat nastreven, werd er gisteren nog niet één uitgeschakeld. Twee jonge staatssecretarissen veroverden juist in de eerste ronde met absolute meerderheden een traditioneel linkse stad, onder wie regeringswoordvoerder Laurent Wauquiez in het midden-Franse provinciestadje Puy-en-Velay.

Ook links veroverde gisteren vooral nieuwe kleinere steden, zoals Rouen, Tourcoing, Alençon en Rodez, waar haar kandidaat al in de eerste ronde een absolute meerderheid behaalde.

In de top-twintig van grootste steden veranderde in de eerste ronde nog geen enkele stad van politieke kleur. Socialistische bastions als Parijs, Lyon en Lille kwamen niet in gevaar. In Lyon werd de linkse burgemeester Gérard Collomb meteen in de eerste ronde overtuigend herkozen, in Bordeaux gold dat voor de rechtse ex-premier Alain Juppé.

In de meeste steden is komende zondag wel een tweede ronde nodig. In het ingewikkelde kiessysteem kunnen daaraan maximaal drie lijsten deelnemen. In veel steden kan centrumpartij Modem van ex-presidentskandidaat François Bayrou als derde kracht de doorslag geven. Bayrou, zelf nog in de race om het burgemeesterschap van de Pyrenese stad Pau, geeft wisselende aanwijzingen aan zijn partijgenoten over een linkse of rechtse coalitiepartner.

De UMP wil „globale onderhandelingen” met Bayrou beginnen voor een coalitie in het hele land. De Parti Socialiste is verdeeld. Partijleider Hollande zei vanmorgen dat de PS geen „alliantiestrategie” met de Modem heeft. Ex-presidentskandidate Ségolène Royal riep daar gisteren juist wel toe op.

Royal noemde de uitslag gisteren „een afstraffing” voor president Sarkozy en voegde eraan toe dat deze „volgende week nog duidelijker moet worden”. Hollande zei dat „nog niets beslist is”.

Links hoopt volgende week op een succes in belangrijke steden als Marseille, Toulouse en Straatsburg (zie inzet). In Marseille en Toulouse ligt de rechtse kandidaat voor, in Straatsburg de linkse.

Pikant is de situatie in Mulhouse. Burgemeester en staatssecretaris Jean-Marie Bockel, van de PS overgestapt naar Sarkozy, neemt het daar volgende week op tegen zijn ex-rechterhand bij de PS. De kiezers van het extreem-rechtse Front National spelen als derde kracht een beslissende rol.

De partij van Jean-Marie Le Pen zakt landelijk gezien weg. Geen stad krijgt vooralsnog een FN-burgemeester, al werd in Orange wel ex-FN’er – nu rechts-populist – Jacques Bompard herkozen. In het Noord-Franse Henin-Beaumont gaat Marine Le Pen, dochter en mogelijk opvolger van Jean-Marie Le Pen, als underdog de tweede ronde in.

    • René Moerland