Bankier kon ook niet helpen dat hij rijk werd

Terwijl de kredietcrisis uitbrak en de huizenmarkt instortte, verdienden Amerikaanse bankiers miljoenen. Ze werden ontboden in het Congres. „Ik zie hier geen schurken.”

Amerikaanse bankbestuurders leggen de eed af, voorafgaand aan hun verhoor voor het Congres. Foto AP E. Stanley O'Neal, former Chairman and CEO of Merrill Lynch, is sworn in before the House Oversight and Government Reform Committee hearing on Capitol Hill in Washington, March 7, 2008 in Washington. The committee is examining the compensation and retirement packages granted to the CEOs of corporations deeply involved in the current mortgage crisis. (AP Photos/Susan Walsh) Associated Press

Chuck Prince, gewezen topman van de bank Citigroup, „was de eerste in mijn familie die naar de universiteit ging”.

Stan O’Neal, ex-bestuurder van Merrill Lynch, had een grootvader die nog slaaf was geweest. „Mijn ouders hebben niet doorgeleerd, en zelf bezocht ik een school zonder riolering.”

Angelo Mozilo is slagerszoon uit achterstandswijk The Bronx en richtte „met al mijn eigen gespaarde geld” Countrywide op, nu Amerika’s grootste hypotheekbedrijf.

Waarmee de drie maar wilden zeggen dat ze met weinig begonnen, altijd hard hebben gewerkt en hun beloningen dus welverdiend zijn. Maar alvorens dit te willen beamen, hield een Congrescommissie vrijdag een hoorzitting over de ruimhartige beloningen van bankbestuurders, terwijl hun ondernemingen miljardenverliezen boekten. Of, in de woorden van Congreslid Henry Waxman: „Het lijkt erop dat de topmannen de loterij wonnen op het moment dat hun bedrijven instortten.”

De drie bestuurders ontvingen in de vijf jaar voorafgaand aan annus horribilis 2007 samen 460 miljoen dollar – omgerekend 210.000 dollar per dag, per bestuurder. Dat terwijl de investeringen in risicovolle hypotheekproducten tot recordverliezen hebben geleid. Alleen al in het tweede halfjaar van 2007 leden Citigroup, Merrill Lynch en Countrywide samen 20 miljard dollar (13 miljard euro) verlies.

De Committee on Oversight and Government Reform, de Congrescommissie die de bijna drie uur durende hoorzitting hield, stond in het bijzonder stil bij Mozilo’s bezoldiging. Countrywide huurde in 2004 en 2006 verschillende consultants in, die beiden concludeerden dat de bestuurder meer verdiende dan die van concurrenten. De raad van commissarissen leek het daarmee eens. Daarop huurde Mozilo, op kosten van Countrywide, een derde bureau in. Die vergeleek het bedrijf met in omvang grotere branchegenoten, die hun bestuurders juist beter betaalden. Het daaruit volgende advies: Mozilo’s beloning moest juist worden opgetrokken.

De Congrescommissie liet de hoorzitting vergezeld gaan van een rapport, mede op basis van interne e-mails. In een daarvan schrijft Mozilo aan ‘zijn’ consultant de frustratie van zich af. „Op dit punt van mijn leven gaat het niet meer om geld, meer om respect en waardering voor mijn prestaties”. En: „Raden van commissarissen zijn onder enorme druk komen te staan van linkse anti-zakenmedia en jaloerse vakbondsleiders.”

Ook zijn in het rapport stevig getoonzette e-mails van Mozilo te lezen over de belasting die verschuldigd was wanneer zijn echtgenote met het bedrijfsvliegtuig reisde. Wanneer hij tijdens de hoorzitting met deze uitlatingen geconfronteerd wordt, biedt Mozilo zijn excuses aan. „Ik ben een emotioneel persoon. Ik was op dat moment overstuur.”

Afgevaardigde Elijah Cummings: „U heeft enorme geldbedragen verdiend en dat is geweldig. God bless you. Maar terwijl de gouden parachutes op de golfbaan rondzwalken heb ik een achterban die ook overstuur is. Zij vragen zich af waar ze moeten gaan koken en waar ze kunnen slapen. Ze dreigen op straat gezet te worden.”

Mozilo belooft daarop werknemers vrij te maken om Cummings’ achterban te helpen executieverkoop te voorkomen. Waarop een andere afgevaardigde tussenbeide komt, vraagt of dit ook voor haar geldt. Mozilo zegt van wel. Ze kan zelfs zijn privételefoonnummer krijgen voor als er iets is.

De vragen van de Democraten in de commissie waren korzelig van toon, die van de Republikeinen juist vol compassie en respect. Een van hen geeft Mozilo de mogelijkheid te vertellen welke bedrijfsdivisies nog groeien, waarin zijn bedrijf nog uitblinkt – ook al moet Mozilo daarop het antwoord schuldig blijven. Een ander Congreslid, Darrell Issa, „zou niets liever doen dan u de schuld geven voor de ineenstorting van de huizenmarkt, van de dalende huizenprijzen. En dit lijkt misschien ook een hoorzitting op zoek naar de bad guys. Maar ik zie hier geen schurken voor me. U heeft zich aan alle regels van transparantie gehouden.” Bovendien waren zelfs centralebankiers Alan Greenspan en Ben Bernanke in eerste instantie voorstander van de innovatieve hypotheekproducten waardoor nieuwe groepen Amerikanen zich ook een huis konden veroorloven. De hypotheekbestuurders bevonden zich in goed gezelschap.

Congreslid Patrick McHenry, ook een Republikein, wil daarna weten of de bestuurders geprofiteerd hebben van woningbezitters die op straat komen te staan.

Mozilo: „Kijk naar onze afboekingen en het is duidelijk van niet.”

O’Neal: „Zeker niet.”

Prince: „Absoluut niet.”

Alle drie komen de bestuurders – geflankeerd door de voor hun beloningen eindverantwoordelijken – met dezelfde rechtvaardiging voor hun vergoedingen. Die waren „op een lijn gesteld” met de belangen van de aandeelhouders. Stijgt de aandelenkoers, dan verdient de bestuurder ook. Mozilo: „Dus toen het bedrijf het goed deed, ging het mij ook goed.” Volgens O’Neal moet het waarom van de vergoedingen branchebreed gezocht worden: „De financiële sector heeft een lange geschiedenis van het goed betalen van vele individuen – niet alleen de bestuurders.”

Mozilo trekt het liever breder. Het is niet de sector, het is het systeem dat excessen veroorzaakt. „Kapitalisme is een prachtsysteem, als het niet misbruikt wordt. Als dat wel gebeurt, gruwelijk.” Alles goed en wel, vraagt Democraat Paul Kanjorksi, „maar wanneer is genoeg genoeg? Ik zit echt te wachten op de eerste topman die een miljard dollar verdient. Wie van u zou daardoor gechoqueerd zijn?”

Het blijft stil achter de tafel.

Lees het Congresrapport op oversight.house.gov

    • Freek Staps