Actie van ‘de Verlosser’ was gedoemd te mislukken

Johan Cruijff wilde de jeugdopleiding bij Ajax draconisch wijzigen. Maar eigenlijk had hij daar als ‘adviseur’ nooit een geldige mandaat voor.

Afgelopen zaterdag, een dag nadat Johan Cruijff ervan af had gezien het technische beleid bij Ajax te reorganiseren, verloren de A1 junioren met 0-6 van Sparta. Hetzelfde team van coach Sonny Silooy had een week ervoor ook al met 3-0 verlies geleden tegen Feyenoord. Cruijff zag dus weer even een bevestiging van zijn mening dat er weinig deugt van de alom geroemde jeugdopleiding bij Ajax. En tevens een rechtvaardiging van zijn handelwijze om de technische hervormingen te beginnen bij de befaamde kweekvijver. Cruijff vindt al jaren dat de door Ajax opgeleide voetballers tekortschieten in de meest elementaire zaken, zoals techniek, (snelle) passing en positiespel.

Maar op het moment dat de machtige ledenraad, geïmponeerd door zijn plotselinge aanwezigheid, hem verzocht het technische beleid te stroomlijnen, wisten de raad van commissarissen en de directie al dat hier niets van terecht kon komen. De structuur van Ajax zit zo in elkaar, dat de ledenraad een extern persoon geen mandaat kan geven zonder dat daar een bestuurslid bij betrokken is. Afgezien nog van het feit dat in het rapport-Coronel de aanbeveling staat dat de ledenraad en het bestuur meer op afstand moeten regeren. In dit geval zou Hennie Henrichs, bestuurslid technische zaken, Cruijff de opdracht hebben moeten geven.

De draconische aanpak die Cruijff voor de jeugdopleiding in gedachten had, was afgelopen weekeinde alleen bij Van Basten bekend. De huidige bondscoach treedt vanaf 1 juli voor vier jaar in dienst bij de club uit de Arena. Beiden hadden vrijdagochtend een oriënterend gesprek over hoe het vanaf volgend seizoen in technisch opzicht zou moeten functioneren bij Ajax. Dat Van Basten zich een mening vormde over Cruijffs plannen voor de jeugdopleiding – niet zijn terrein – kan te maken hebben met het feit dat ‘de Verlosser’ vindt dat hij en een assistent van de hoofdcoach de verantwoording moeten krijgen voor de jeugdopleiding. John van ’t Schip of Rob Witschge zou dus naast het bezoeken van wedstrijden voor het eerste elftal en het verzorgen van de trainingen ook de veelomvattende voetbalschool van Ajax op De Toekomst moeten runnen. De ander dient volgens de eerder geventileerde opvatting van Cruijff de scoutingsafdeling te leiden. Hiertegen zal Van Basten uiteraard bezwaar hebben gemaakt.

Daarnaast is het logisch dat je niet zomaar jeugdtrainers met doorlopende contracten uit hun functie kunt zetten zonder dat dit grote financiële consequenties heeft. Nog maar net dit seizoen is Jan Olde Riekerink aangesteld als hoofd opleidingen, een functie waarvoor juist continuïteit wordt vereist.

Cruijff zal vermoedelijk ook niet veel op hebben met moderne opleidingsmethoden, zoals het gebruik van videoanalyses. Ook het Multi-Skills programma is niet iets uit zijn tijd, maar ontworpen om de jeugd van tegenwoordig, die meer achter de computer zit dan op straat voetbalt, meer fysieke kracht te geven. Op De Toekomst traint de jongste jeugd nog slechts 55 procent van de tijd met de bal. Dit percentage neemt pas bij de A-junioren toe tot 85 procent. Judo is in de plaats gekomen van het spel met de bal. Dit om het veelzijdig bewegen te bevorderen. Aandacht voor psychosociale en pedagogische aspecten moeten ervoor zorgen dat een voetballer later consistenter presteert en minder blessures krijgt. Op de Toekomst zijn jeugdtrainers en ouders zich rot geschrokken van de ideeën die Cruijff al ventileerde in zijn column in De Telegraaf.

Het is niet de eerste keer dat de voormalige nummer 14 botst met Ajax. In 2000 voelde hij zich „in de maling genomen” toen Co Adriaanse werd aangesteld als hoofdtrainer door directeur Frank Kales. Adriaanse zou in de optiek van Cruijff als hoofd opleidingen de voetbalschool van Ajax om zeep hebben geholpen. En in 2003 schoof Cruijff zijn vazal Wim Jansen naar voren als technisch directeur, maar het bestuur koos voor zijn vijand Louis van Gaal.

Ook zonder Cruijff moet Ajax verder. Een commissie, bestaand uit Jaap Ellerman, Cor van Eijden, Ernst Ligthart en Mark Geestman, gaat op zoek naar een nieuwe voorzitter, een technisch bestuurslid en een bestuurslid financiële zaken. De raad van commissarissen stelt binnenkort een interim-manager aan die de ontslagen algemeen directeur Maarten Fontein voorlopig vervangt.

    • Erik Oudshoorn