Westelijke Grand Canyon veel ouder dan oostelijk deel

Afzettingen in grotten langs de Grand Canyon geven een gedetailleerd beeld van het ontstaan van de kloof. Foto science Science

Het inslijten van de Grand Canyon is 17 miljoen jaar geleden begonnen aan de westkant van de beroemde Amerikaanse kloof. Het Coloradoplateau kwam door processen diep in de aardkorst omhoog, zodat rivierwater zich stap voor stap dieper in kon slijten. De erosie aan de oostzijde begon veel later. Circa 6 miljoen jaar geleden ontstond voor het eerst een complete doorgang voor de huidige, 446 kilometer lange waterloop. Dat concludeert Victor Polyak van de universiteit van New Mexico uit de datering van wolkvormige carbonaatafzettingen, cave clouds, in grotten langs de wand van de Grand Canyon (Science, 7 maart).

De schatting van de ouderdom is controversieel, omdat nooit riviersediment uit de kloof is gevonden van meer dan 6 miljoen jaar oud. Als de datering klopt, moet de Colorado die nu door de Grand Canyon stroomt een voorganger hebben gehad die buiten de huidige kloof uitmondde.

Polyak heeft uitgerekend dat de gemiddeld ruim 1,5 kilometer diepe kloof aan de westzijde is geërodeerd met een betrekkelijk constante snelheid van bijna 90 meter per miljoen jaar. In het oostelijk deel van de kloof zette de erosie veel later in, maar verliep zij ook veel sneller, met bijna 300 meter per miljoen jaar in de laatste vier miljoen jaar. Volgens Polyak is deze snelle erosie te verklaren als het oostelijk deel van de kloof door processen diep in de aardkorst (tektoniek) extra omhoog is gekomen.

Polyak dateerde afzettingen in negen grotten, op een hoogte van 120 tot 1.160 meter. Hij kreeg daardoor een indicatie van de vroegere hoogtes van het rivierniveau. Cave clouds ontstaan in de bovenste tien meter onder de waterspiegel, uit water dat oververzadigd is met calciumcarbonaat. Polyak gebruikte voor zijn datering het verval van twee verschillende isotopen van uranium naar lood. Het is uitzonderlijk dat deze methoden worden gebruikt voor afzettingen die zo jong zijn. Michiel van Nieuwstadt

    • Michiel van Nieuwstadt