Vertrouwelijkheid onder vuur

Jeffrey Drazen, hoofdredacteur van de New England Journal of Medicine. Boven: reclameposter voor de pijnstiller Celebrex (foto). Celebrex, NEJM

Geneesmiddelenfabrikant Pfizer heeft het statige tijdschrift The New England Journal of Medicine (NEJM) voor de rechter gedaagd. Pfizer eist alle manuscripten op die de NEJM heeft over de pijnstillers Celebrex en Bextra. Pfizer wil niet alleen ingezonden onderzoeksverslagen, maar ook de oordelen van de reviewers daarover.

Pfizer wil de gegevens gebruiken in schadevergoedingsprocedures waarin het bedrijf is verwikkeld. Pfizers medicijnen Bextra en Celebrex, en het bekendere Vioxx van concurrent Merck, waren beloftevolle pijnstillers (cox-2-remmers) die in 2004 echter ernstige bijwerkingen bleken te hebben. Sommige mensen kregen er hartaanvallen of beroertes van. Vioxx en Bextra zijn van de markt.

De NEJM-redactie weigert de correspondentie met de reviewers af te geven. Wanneer die beoordelaars van ter publicatie ingezonden onderzoeksmanuscripten er niet meer op kunnen vertrouwen dat hun oordeel geheim blijft, of wanneer ze kunnen verwachten dat hun oordeel wordt gebruikt in rechtzaken over schadevergoedingen, dan is dat het einde van het beroemde peer review systeem dat wetenschappelijke tijdschriften hanteren om hun kwaliteit te kunnen handhaven, schreef NEJM-hoofdredacteur Jeffrey Drazen in een verklaring aan de rechter.

Pfizer heeft, schrijft Nature deze week, al aangeboden om de oordelen van de reviewers te anonimiseren. Maar de NEJM blijft weigeren, omdat onderzoekers de oordelen van hun reviewers doorgaans makkelijk aan personen kunnen koppelen. De wereldjes van de vakspecialisten zijn maar klein. De wetenschappelijke discussies binnen de NEJM-redactie mogen ook niet belast worden, zegt hoofdredacteur Drazen, door de dreiging dat die argumenten ooit een rol in de rechtszaal gaan spelen.