Rijksmuseum, aandacht voor kunst en geschiedenis

Tekening Cyprian Koscielniak Koscielniak, Cyprian

In het commentaar van 22 februari over het nieuwe Rijksmuseum wordt verzucht dat Wim Pijbes, vanaf 1 juli de nieuwe hoofddirecteur, zijn talent hard nodig zal hebben. Hiermee doelt de schrijver op het concept voor de nieuwe presentatie en de spanning tussen twee doelstellingen die het museum van oudsher heeft: naast kunst aandacht besteden aan geschiedenis.

Die tegenstelling is echter niet het probleem waar Pijbes mee te maken krijgt, wel die tussen de gevestigde ordes van wetenschappers. Bij het ontstaan van het museum in 1800 was de opdracht het belangrijkste erfgoed van de Nederlandse natie te verzamelen. Dat waren, naast een enkel reliek, kunstvoorwerpen. En dat is nog steeds zo. Natuurlijk zullen wereldberoemde schilderijen in het Rijksmuseum nooit tot wandplaten worden maar, en daar gaat het om, diezelfde schilderijen zijn als kunst vaak ook hoogtepunten in onze geschiedenis. Het belangrijkste geschiedenisstuk, zei historicus Jan Bank ooit, is De Nachtwacht. Hetzelfde kunstwerk vormt een venster in de Historische Canon van Nederland, naast o.a. Van Gogh en De Stijl.

Het moet in het nieuwe Rijksmuseum om iets nieuws en inspirerends gaan: om gevoel voor schoonheid en besef van tijd. Het gaat er niet om dat het concept past in door historici of kunsthistorici afgeschermde aparte wetenschapsgebieden.

Het zal voor de nieuwe directeur zaak zijn afstand te nemen van de soms nogal door specialisme gedreven oordelen. Dat zal niet meevallen, zo leert de praktijk; juist specialisten hebben vaak last van koudwatervrees als het erop aankomt over grenzen heen te kijken. Het publiek kent dat probleem niet. Het is de `publieksman` Wim Pijbes echter wel toevertrouwd om straks met het nieuwe concept vriend en vijand te verrassen.

    • Dr. J.P. Sigmond
    • Directeur Collecties Rijksmuseum