Heftige reacties PvdA op oproep hevig debat

De landelijke PvdA-top staat tegenover Amsterdamse PvdA’ers in de discussie over integratie en islam. ‘Het stuur zit links, de auto rijdt rechts.’

Wouter Bos spreekt bij een buurthuis op een verkiezingsbijeenkomst in 2006, in de Rotterdamse wijk Delfshaven. Foto Dirk-Jan Visser (Foto: Dirk-Jan Viser / Rotterdam: 02-03-2006) In buurthuis Pier 80 in de wijk Delfshaven houden verschillende leden van de PvdA waaronder Wouter Bos, Peter van Heemst, Max van den Berg en Ahmed Aboutaleb en een verkiezingsbijeenkomst i.v.m. de komende gemeenteraad. Met name de allochtone wijkbewoners zijn razend enthousiast over de pvda. Voor Leefbaar Rotterdam, die buiten haar campagne stond te houden was weinig oog Visser, Dirk-Jan

Ben je een handenschudder of niet? Daarover ging het deze week binnen de PvdA nadat partijleider Wouter Bos zich uitsprak voor ‘polarisatie’ en generaliseren in het integratiedebat. Een nieuwe ronde in het debat tussen multiculturalisten en normstellers binnen de partij?

Aanleiding zijn Marokkaanse straatcoaches in het Amsterdamse stadsdeel Slotervaart. Een aantal van hen weigert vrouwen een hand te geven uit geloofsovertuiging. Dat mag, want ze doen hun werk goed, susten burgemeester Cohen en deelraadsvoorzitter Ahmed Marcouch. Drie PvdA-raadsleden in Slotervaart zagen dat anders en stapten verontwaardigd uit de fractie. Bos en fractieleider Mariëtte Hamer namen het voor hen op. Bos beklemtoonde in De Volkskrant dat overheidsdienaren handen moeten schudden. „Over die norm moet geen misverstand bestaan.” Dat klonk als een verwijt aan Cohen.

De partijleider lijkt zich zorgen te maken dat de PvdA weer met meel in de mond praat over integratie en islam. Dat verwijt raakt een open zenuw. Er was hoon van columnisten die er een zoveelste wending van ‘draaikont’ Bos in zagen, dan wel een futiele oorlogsverklaring aan ‘150 boerkadragers’. Maar ook PvdA-kopstukken roeren zich. Jan Pronk blijkt allerminst verheugd dat Bos de recente biografie van Joop den Uyl aangrijpt om polarisatie in het sociaal-democratische vocabulaire terug te brengen. Geagiteerd: „Den Uyl polariseerde op sociaal-economische onderwerpen en kwam daarna met oplossingen. In culturele kwesties is polarisatie, het benadrukken van verschillen, juist levensgevaarlijk.”

Staatssecretaris Timmermans (Europese Zaken) erkent op zijn weblog dat de PvdA soms best „peper in zekere lichaamsopeningen” kan gebruiken. Bos’ oproep zou evenwel neerkomen op „peper proppen in een lichaamsopening die al zwaar ontstoken is”. Allochtoon Nederland zou „dood- en doodsmoe” zijn om voortdurend berispt te worden en aangesproken op geloof en achtergrond. Zo zijn er meer. Kamerlid Pierre Heijnen, tot voor kort verantwoordelijk voor de integratie in Den Haag, haalt scherp uit. „Het is de taak van de politiek om stigmatiseren en generaliseren te bestrijden, niet om dat te bevorderen.” Heijnen vindt gesteggel over handen drukken en boerka’s onbelangrijk („hou het klein”), en een pleidooi voor generaliseren kwalijk. „Benadrukken dat Marokkanen crimineel of traditioneel zijn, terwijl de grote meerderheid gewoon braaf zijn werk doet.”

Is de PvdA echt klaar voor een open debat over integratie en islam? Kamerlid Jeroen Dijsselbloem, woordvoerder integratie, zegt zich daarop te verheugen. „Bos riep op tot polarisatie binnen de partij, niet zozeer binnen de samenleving”, zegt hij. „Een open debat zonder taboes.” Men mag het daarbij best in het openbaar oneens zijn. „Zoals in het geval-Slotervaart, waarbij Amsterdam uiteindelijk beslist.” Hoewel Dijsselbloem het meteen daarop betreurt dat de pers steeds de schijnwerper op de PvdA richt terwijl andere partijen minstens zo verdeeld zijn over integratiekwesties. „Waarom bellen jullie niet eens een rondje bij het CDA?”

Veel PvdA’ers maken er een semantische kwestie van om verdeeldheid te vermijden. Bos bedoelt met polariseren eigenlijk confronteren. Nee, benoemen. Of juist niet. Kamerlid Samira Bouchibti haalt zelfs de Van Dale tevoorschijn voor correcte exegese van de woorden van de leider. Polarisatie als ‘toesplitsing, accentuering van de tegenstellingen’; daar is zij tegen. „Zeker als een bevolkingsgroep in diepe verwarring is, zoals Marokkanen.” Bouchibti wil wel duidelijkheid. „Als handen schudden een probleem is, kom dan met een wetsvoorstel.”

En vraag je PvdA’ers of het handen schudden een richtingenstrijd binnen de partij zichtbaar maakt, dan ontkennen ze. Hij een normsteller? De Amsterdamse PvdA-leider Lodewijk Asscher grijnst. „Ik ben niet voor hard of voor zacht. Ik ben voor het expliciet benoemen van problemen.” Hij kan zo tien problemen rondom integratie opnoemen waarvoor geen pasklaar antwoord is. En daar ontstaat volgens hem frictie: tussen de normen en het doel dat je wilt bereiken. Vrouwen die alleen op inburgeringscursus willen als ze les krijgen van een vrouw, liefst islamitisch. Kinderen die niet meedoen aan gemengd zwemmen. Wanneer ga je voor het doel, maximale participatie, wanneer voor de norm? „Hoe je het doel bereikt, daarover wordt verschillend gedacht binnen de PvdA. Bos roept op om juist die discussie te voeren.”

Het is opvallend dat juist Marcouch de wind van voren kreeg: hij werd tot voor kort geroemd om zijn frisse aanpak van Marokkaanse probleemjeugd, die hij als ‘tuig’ omschreef. De problemen bij de naam noemen, zo heeft ook stadsdeelvoorzitter Marcouch de oproep van Bos opgevat. Prima, zegt hij. Al is polariseren een verkeerd woord, dan denkt hij aan Wilders en Verdonk. „Het gaat erom de grenzen op te zoeken, om tot oplossingen te komen.”

Waarom hoeven gezinsbezoekers geen hand te geven? Marcouch zucht. De ene keer is hij links, bij het handen schudden, de andere keer rechts, bij zijn oproep om criminele Marokkanen het land uit te zetten. „Ik zoek praktische oplossingen. En dat is het nut van een open discussie in de PvdA , want nu claimt Wilders dat debat over de islam.”

De ophef typeert de kloof tussen ‘multiculturalisten’ en ‘normstellers’, vindt Marcel Duyvestijn, PvdA-columnist die vaak in botsing kwam met de Amsterdamse partijtop wegens zijn harde lijn. Multiculturalisten domineren het kader, normstellers de Haagse top, aldus Duyvestijn. „De auto rijdt links, het stuur zit rechts.” Daarom verdwijnen conflicten als in Slotervaart onder een klamme deken van bemiddelaars: simpelweg te explosief voor de partij. „Totdat de volgende imam of boerkini zich aandient .”

    • Tom Kreling
    • Coen van Zwol