Ajax zag Cruijff snel komen en even snel gaan

Johan Cruijff is opgestapt als technisch adviseur van Ajax na een onderhoud met de nieuwe trainer, Marco van Basten. De twee zaten niet op één lijn.

Vijf dagen voordat Johan Cruijff zich opwierp om de problemen binnen Ajax op te lossen, sprak Marco van Basten tijdens een vraaggesprek met deze krant nog constant in de verleden tijd als het om zijn voormalige leermeester ging. „Johan volgt de voetballerij de laatste tijd toch wat meer van afstand”, stelde de bondscoach in het Penthouse van het Amsterdamse Hilton Hotel. „Hij is druk met zijn Foundation en houdt zich bezig met de politiek.”

Van Basten was dan ook net als vrijwel alle andere ingewijden binnen Ajax zeer verbaasd toen Cruijff op 19 februari tijdens een vergadering van de ledenraad van de Amsterdamse voetbalclub de verantwoording opeiste om hervormingen door te voeren. Kort daarop werd Van Basten benoemd als de nieuwe trainer van Ajax. De meester en de leerling leken na 21 jaar weer herenigd te worden bij de club die ze als voetballer dienden. Maar nog voordat Van Basten officieel in dienst van Ajax treedt, is de samenwerking met Cruijff alweer ten einde.

Cruijff en Van Basten bleken niet op één lijn te zitten. In een persoonlijk onderhoud tussen de twee voormalige spitsen over de door te voeren veranderingen in de jeugdopleiding werd duidelijk dat de opvattingen te veel uiteen te lopen. Cruijff wilde „drastisch ingrijpen om de jeugdopleiding snel op het niveau te krijgen dat bij Ajax hoort.” Van Basten, voormalig trainer van Jong Ajax, hoorde de plannen aan maar wees ze af als „te snel en te rigoureus”. Van Basten verklaarde later op de dag: „Ik wil eerst goed bekijken hoe het allemaal zit. Dat moet ik zelf ervaren. Daarna wil ik het op mijn manier en in een verantwoord tempo doen.”

Cruijff besloot na het onderhoud zijn opdracht als technisch hervormer terug te geven. In een persverklaring, uitgebracht door de Johan Cruyff Foundation, benadrukte de voormalige nummer 14 dat er sprake is van een professioneel verschil van mening. „En niet van een conflict op het persoonlijke vlak. Ik heb een duidelijk omlijnd plan gemaakt, alleen wordt mijn visie niet gedeeld door de mensen die het moeten uitvoeren.”

Cruijff had afgelopen maandag in zijn wekelijkse column in De Telegraaf al aangegeven dat hij niet blij was met het gedwongen vertrek van algemeen directeur Maarten Fontein. Deze topman van Ajax werd vorige week zondag op non-actief gesteld door de raad van commissarissen van Ajax. Dat volgde op de zware kritiek op het functioneren van Fontein in het rapport-Coronel. Fontein ging woensdag akkoord met een vertrekregeling. „Ik had gehoopt, dat alles voor tenminste een paar weken alleen op het voetbal gefocust zou zijn”, betoogde Cruijff maandag. „Ik vind het jammer dat het de club niet is gelukt om de interne problemen over de competitie heen te tillen.”

Vijf dagen na het vertrek van Fontein kon Cruijff het niet eens worden met Van Basten en trok hij zijn conclusies. Het plotselinge en snelle vertrek van Cruijff als adviseur is net zo verrassend als zijn komst naar de Arena tweeënhalve week geleden. Cruijff had een dag voor zijn komst naar de ledenraad in De Telegraaf aangegeven dat hij bij Ajax bewust op afstand werd gehouden. „Er is nooit, maar dan ook nooit iemand geweest die tegen me gezegd heeft: los jij het op. Dat durven ze namelijk niet. Want als ik het moet doen, dan los ik het inderdaad op. Alleen zullen veel mensen de manier waarop niet prettig vinden.”

Op de avond dat de ledenraad, het 24-koppige ‘parlement’ van de club, het kritische rapport van de commissie-Coronel besprak, werd erelid Cruijff bereid gevonden het voetbaltechnische beleid bij Ajax ‘vorm te geven’. Het bestuur onder leiding van voorzitter John Jaakke kondigde aan te zullen opstappen. Supporters reageerden enthousiast op het besluit. De koers van het Ajaxaandeel op de beurs steeg met een paar procenten. Maar wat Cruijff nu precies ging doen bij Ajax bleef onduidelijk.

Als analyticus van de NOS maakte Cruijff voor de camera’s duidelijk dat hij geen enkele functie in bestuur, directie of technische staf ambieerde. „Ik word dus geen technisch directeur, voorzitter of trainer. Ik ga wel zeggen wat er moet veranderen. Ik ben ook verantwoordelijk voor hoe ik de zaken ga neerzetten. Ik ben nooit ergens voor weggelopen.”

Cor van Eijden, de voorzitter van de ledenraad, werd gisteren voor de tweede keer binnen drie weken verrast door Cruijff. Na zijn onverwachte komst, volgde het snelle vertrek van de nog altijd voor velen onnavolgbare oud-voetballer.