Theatrale provocatie

Tweede Kamerleden begeven zich maar zelden zonder politieke bijbedoelingen publiekelijk buiten hun Haagse habitat. Zo wilde PvdA-leider Bos als fractievoorzitter met een reeks bezoeken aan een Haags koffiehuis laten zien dat hij ook buiten de kaasstolp van de macht kon functioneren. SP-leider Marijnissen vertoonde zich om die reden zelfs wekenlang nauwelijks in Den Haag.

Een nieuwe stap was het bezoek van Kamerlid Verdonk (TON) gisteren aan een rechtbank. Zij was aanwezig toen de Amsterdamse rechtbank vonnis wees in de zaak tegen Germaine C., de vrouw die in januari 2005 een tasjesdief van Marokkaanse afkomst doodreed. Naar eigen zeggen wilde het Kamerlid zo „zien en voelen” wat er die avond was gebeurd. Maar de aanvoerder van de beweging Trots op Nederland leverde ook direct commentaar op het vonnis. De rechter sprak de vrouw vrij van doodslag, maar achtte haar wel schuldig aan „zeer onvoorzichtig rijgedrag” en legde haar een werkstraf op. Verdonk meende dat algehele vrijspraak beter zou zijn geweest. Daarmee overschreed zij, klaarblijkelijk bewust, de ongeschreven regel dat politici zich niet horen uit te laten over rechterlijke uitspraken, zeker niet wanneer deze niet definitief zijn. En dat is ook in de zaak-Germaine C. het geval. Zij wil immers nog in beroep tegen het vonnis.

Verdonk, toen nog VVD-lid, deed als minister van Integratie destijds ook al een uitspraak over deze zaak. Maar haar theatrale aanwezigheid ín de rechtbank, in feite een provocatie van de scheiding der machten, is wel een noviteit. Twee jaar geleden leidde een reeks incidenten waarbij Kamerleden en ministers zich publiekelijk uitlieten over strafzaken tot een conferentie over het achttiende-eeuwse leerstuk van de scheiding van wetgevende, bestuurlijke en rechterlijke macht, de trias politica. Kamerleden, rechters en de minister van Justitie debatteerden op initiatief van fractievoorzitter Halsema (GroenLinks) een dag lang over de ernstige consequenties die het gevolg kunnen zijn van staatsrechtelijk spelverruwing.

Toenmalig voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, Van Delden, merkte daarbij terecht op dat inmenging door politici in het strafproces het vertrouwen van burgers in de rechtspraak kan ondermijnen en daarmee de rechtsstaat in het hart kan treffen. En dat kan ook gevolgen hebben voor de twee andere staatsmachten, want bestuurders, politici en rechters moeten – met inbegrip van hun gescheiden verantwoordelijkheden – hetzelfde algemene belang dienen. En dat is de instandhouding van de rechtsstaat, de democratie en de geordende samenleving.

Verdonk geeft blijk van onvoldoende besef van zulke risico’s. Mogelijk houdt zij er ook bewust geen rekening mee, omdat voor haar prille beweging politiek gewin nu voor alles gaat. Hetzelfde geldt dan voor het Kamerlid De Roon (PVV), die als voormalig advocaat-generaal uitstekend bekend is met de trias politica, maar die pleitte voor een koninklijke onderscheiding voor Germaine C. Het optreden van beide Kamerleden is ongepast - en dat weten zij.