Radiofranje

Eén keer per jaar veroorloof ik me een stukje over de klassieke muziek in de Nederlandse ether. Er is altijd wel een aanleiding. Eerst dreigt Radio Vier te worden opgeheven om plaats te maken voor de jongerenzender FunX. Vervolgens wordt aangekondigd dat het station Classic FM uit de ether zal verdwijnen en dat wij de muziek alleen nog via de kabel kunnen ontvangen. Dan weer worden de laatste anderhalf uur van de avond op de zender plotseling met een lollig-hippe inleiding gewijd aan world music. Of is er ineens iets in de atmosfeer veranderd waardoor de radio, die je de vorige avond nog op Vier had staan, opeens de stem van een of andere diskjockey laat horen.

En dat is nóg niet alles. Welnee, er is nog véél meer om over te klagen. Wat dacht u van het speciale programma Amoroso, muziek om bij weg te dromen? Om nog maar te zwijgen over het moment waarop, na een mooi stukje Satie, de heer Bommel om 22.45 met een – toet, toet, toet – de rust komt verstoren. Wat hij te vertellen heeft, weet ik niet, want dan heb ik de radio al uitgezet.

Stel je voor dat je buiten de deur lekker wilt gaan eten. Je bestelt een halve kreeft. De ober schuift een stoel aan, vertelt je hoe het dier aan zijn eind is gekomen, waar de andere helft is gebleven, hoe oud de kok is en in welke stemming hij was toen hij aan het fornuis stond. Dan wordt het gerecht gebracht. Met de volle schaal maakt hij een paar jongleursbewegingen en roept Haha! Tenslotte komt er nog even een oude dame aan tafel zitten. Ze zegt verontwaardigd: „Zit ik met mijn kleindochter bovenin het reuzenrad als ik opeens moet plassen!” Meteen is ze weer weg. Daarna is het genieten geblazen. Ga je nog eens naar dit restaurant?

Officieel is Radio Vier onze klassieke muziekzender. Dit betekent impliciet dat het publiek ‘klassieke’ muziek wordt beloofd, waaronder ook de moderne, experimentele of middeleeuwse varianten vallen. Maar dat wordt door de programmamakers niet voldoende gevonden. Om te beginnen moet er af en toe iets bij. Een spelletje, een prijsvraag, de luisteraar moet niet alleen luisteren maar ook iets kunnen winnen.

Dan hebben we de presentatie. In het mij bekende buitenland – België, Frankrijk, New York – wordt zonder poespas aangekondigd welke muziek van welke componist, uitgevoerd door welk orkest, over een paar seconden zal beginnen. Heb je meer informatie nodig? Nee. De programmamakers van Radio Vier denken er anders over. Op iedere werkdag tussen negen en twaalf komt er een mevrouw uit de luidspreker – iemand tegen wie ik overigens niets heb – die wetenswaardigheden over de componist en de uitvoerenden vertelt.

Ze doet het zo gemoedelijk-indringend dat je het gevoel krijgt dat ze bij je op tafel zit. De laatste tijd heeft ze zich gespecialiseerd in een besmuikt lachen. Nog intiemer. Dan vervult ze de muzikale lievelingswens van een bekende Nederlander. Dan komt de Soapera, een fragment uit een opera. Piet mag nog een stukje muziek opdragen aan Mies of andersom, en dan is het twaalf uur, Licht op Vier, met het spelletje.

Sommige programmamakers wekken de indruk dat de muziek dient om er hun zelfgemaakte franje aan te hangen. Maar de franje verdringt de muziek. Van tijd tot tijd wordt daartegen geprotesteerd. Uit betrouwbare bron hoor ik dat er binnenkort weer actie wordt ondernomen. Ik sta erachter.

    • H.J.A. Hofland