‘Koopman van de dood’ gearresteerd in Thailand

Een van de grootste wapensmokkelaars ter wereld, de Rus Viktor Bout, is gisteren opgepakt in Thailand. Hij werkte voor milities én regeringen.

Bout in Bangkok Foto AP Viktor Bout, a Russian arms dealer dubbed the 'Merchant of Death', stands at the Crime Suppression Department headquarters in Bangkok March 6, 2008. Bout was arrested in Thailand on Thursday and accused of seeking to buy weapons for Colombian rebels, Thai police said REUTERS/Sukree Sukplang (THAILAND) REUTERS

Wat is de internationale wapensmokkel zonder de gisteren gearresteerde Viktor Bout? De 41-jarige, veeltalige Rus met talloze aliassen wordt door inlichtingendiensten gezien als een van de grootsten en meest veelzijdigen in zijn soort, wat hem bijnamen heeft opgeleverd als ‘de koopman van de dood’, ‘de man die oorlog mogelijk maakt’, ‘vriend van krijgsheren’ en ‘de handigste postbode ter wereld’.

De Amerikaanse journalisten Douglas Farah en Stephen Braun schreven vorig jaar een boek over Bout, waarin zij uitleggen hoe Bout een van de belangrijkste spelers was in de illegale wapenhandel na de Koude Oorlog. Geen van zijn concurrenten zou er volgens hen in slagen een vergelijkbaar imperium op te bouwen. Bout had de reputatie wapens, vliegtuigen en helikopters te kunnen leveren op elke plaats ter wereld.

Begin jaren negentig zou Bout zijn afgestudeerd aan het Militaire Instituut in Moskou. Naar verluidt was hij een majoor bij de Russische geheime dienst KGB. Met contacten in het Russische leger bouwde hij een netwerk van luchttransportbedrijven op, waarvoor hij Antonov-toestellen gebruikte die werden afgedankt na de Koude Oorlog. Volgens Farah en Braun leverde hij daarmee in Oost-Europa gekochte wapens aan regeringen en milities tijdens veel van de oorlogen in de jaren ‘90, en vloog hij terug met legale goederen, maar bijvoorbeeld ook met ‘bloeddiamanten’ uit Sierra Leone.

Zakenman Bout leverde wapens aan de Afghaanse oorlogsheld Ahmed Shah Massoud voor zijn strijd tegen de Talibaan, maar ook aan de Talibaan. Hij werkte voor de regering van Angola, maar met hetzelfde gemak voor de rebellen van UNITA, die de regering wilden verdrijven. Andere klanten waren de Zaïrese leider Mobutu Sese Seko, alsmede de rebellen die tegen hem vochten, en de Liberiaanse krijgsheer Charles Taylor, de Libische leider Moammar Gaddafi en de Colombiaanse guerrillabeweging FARC.

Terwijl hij wapenembargo’s van de Verenigde Naties schond, vloog hij VN-blauwhelmen naar conflictgebieden. Het Amerikaanse ministerie van Financiën bevroor zijn banktegoeden, terwijl het Pentagon van zijn diensten gebruik maakte in Irak en Afghanistan. Na de tsunami van 2004 vloog hij noodhulp naar Sri Lanka, omdat hij nu eenmaal als eerste beschikbaar was.

Gisteren werd Bout gearresteerd in een vijfsterrenhotel in Bangkok, nadat de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst DEA een val voor hem had gezet. Volgens de DEA en Thaise autoriteiten zijn de Amerikanen erin geslaagd te infiltreren in Bouts netwerk. Via zijn – nog voortvluchtige – compagnon Andrew Smulian – sloten andere agenten, die zich voordeden als FARC-rebellen, een deal voor de levering van zeker honderd raketten. Het daarmee gemoeide bedrag is niet bekendgemaakt, maar het transport alleen al zou vijf miljoen dollar hebben gekost. De VS hebben om zijn uitlevering gevraagd, maar Thailand wil Bout eerst zelf berechten, voor het invoeren van wapens en samenzwering met terroristen.