Horrorfilmer Fellini

Katia Christine in ‘Spirits of the Dead’ (1968) Katia Christine in Spirits of the Dead (1968)

Spirits of the Dead (Histoires extraordinaires)

Regie: Roger Vadim, Federico Fellini, Louis Malle.

€ 25, 99 ****

In sommige schilderijen van Giorgio de Chirico uit de jaren tien van de vorige eeuw is het silhouet van een klein meisje te zien. In de verlaten straten en op pleinen vol lange schaduwen die hij in die periode schilderde, rent ze achter haar hoepel aan, het enige wat beweging suggereert in de statische composities. In de sombere omgeving is een spelend kind zo misplaatst dat haar aanwezigheid een unheimisch effect heeft; ze lijkt een geestverschijning.

Ze zou familie kunnen zijn van het goudblonde meisje dat steeds opduikt in Toby Dammit, de bijdrage van Federico Fellini aan de episodenfilm Spirits of the Dead uit 1968 (ook bekend als Histoires extraordinaires en Tre passi nel delirio), een drieluik naar Edgar Allen Poe. Ook hier is de stad, het nachtelijke Rome, een verlaten, droomachtig decor, waar zij als uit het niets verschijnt, spelend met een bal.

Het meisje is van Fellini, niet van Poe. De andere twee episodes op de dvd – waarop geen extra’s staan – volgen de schrijver relatief trouw. Roger Vadim maakte van de held van Metzengerstein weliswaar een vrouw, die hij liet spelen door Jane Fonda, maar hij roept wel de juiste decadentie op in de vertelling over een verdorven barones die in de ban raakt van een mysterieus zwart paard. Het resulteerde in de licht erotische kitsch waar Vadim om bekend staat.

Met Alain Delon in de titelrol bewerkte Louis Malle het korte verhaal William Wilson over een man die telkens wanneer hij zich misdraagt een dubbelganger tegenkomt – als een slecht geweten dat zich niet laat onderdrukken. Een sterke toevoeging aan het origineel is dat alle gebeurtenissen door Delon buiten adem aan een priester worden opgebiecht.

Het was Fellini die echt met Poe aan de haal ging. De humoristische novelle Never Bet the Devil Your Head werd een psychedelische nachtmerrie, gesitueerd in het moderne Rome. Toby Dammit, de door Terence Stamp gepeelde hoofdpersoon van het verhaal, is een dronken superster die de stad voor filmopnames bezoekt en meegesleept wordt naar modeshows en televisieprogramma’s. En de duivel, bij Poe een mankend oud heertje, heeft hier lang blond haar, glimlacht en stuitert haar bal.

Dat idee, het kwaad in de vorm van een ogenschijnlijk onschuldig kind, kreeg veel navolging. Voor Toby Dammit was het al te zien in het giechelende spookmeisje uit Mario Bava’s Kill Baby Kill uit 1966, na Fellini’s schitterende creatie werd het een vast motief in het griezelgenre. Het wraakzuchtige meisje in Silent Hill van Christophe Gans, de geesten van de zusjes in The Shining van Stanley Kubrick, zelfs de geestverschijningen in Dark Water en The Ring van Hideo Nakata: Allemaal lijken ze schatplichtig te zijn aan Spirits of the Dead.

Maar geen van die bovennatuurlijke meisjes kijkt zo kinds en kwaadaardig tegelijk als in deze versie; Fellini had een groot horrorfilmer kunnen zijn.