Homo Hypererectus

Een wekelijkse zoektocht naar de grenzen van de goede smaak

Vrij naar Da Vinci

In The Independent vond ik een bericht over een negental veertienjarige meiden op de orthodox joodse Yesodey Hatorah Senior Girls’ School in Londen. De dames boycotten een proefwerk over Shakespeare’s The Tempest. Waarom? De manier waarop de joodse geldman Shylock door Shakespeare wordt afgeschilderd zou anti-semitisch zijn. Nu komt Shylock helemaal niet in The Tempest voor, het is een personage uit The Merchant of Venice. Foutje? Ik denk dat het zo is gegaan. De bakvissen bereidden hun repetitie voor, zagen op internet iets over Shakespeare’s anti-semitisme voorbijkomen en vonden het tijd om een daad te stellen. Het gaat immers om identiteit, en daar hebben pubers iets mee. Nu is de Shylock-kwestie bij Shakespeare in anti-semitisch kader bijzonder interessant. Niet voor niets hebben veel joodse acteurs en regisseurs The Merchant of Venice gedaan. Vaak is de beroemde tirade van Shylock juist als pleidooi voor interraciale tolerantie opgevat. „Als u in ons joden prikt, bloeden wíj dan niet?”

De ouders van de meiden verklaarden niettemin achter deze boycot te staan. Ook de rabbi die Yesodey Hatorah Senior Girls’ School leidt, reageerde opmerkelijk mild. Zelfs het feit dat zijn onderwijsinrichting dankzij de boycot op de schoolresultaten-toptien was gekelderd kon hem niet verontrusten: „Op de 3000 is plaats 274 nog steeds geen slechte notering”. Een stel viertienjarige 2008-meiden grijpt Shakespeare. Wauw! The Independent doet verslag, alle grote Britse dagbladen volgen. Daarna Ha’aretz (Israël), vele internet bloggers, tot en met de Amerikaanse White Power-site stormfront.org. In de bakvissenboycot van Shakespeare en in alle reacties komen we de volgende elementen tegen: hysterie, hype en hyperprincipieel. De drie smaakplagen van onze tijd.

We waren al lang met te veel op deze aarde. Maar sinds internet van het ondermaanse één groot dorp heeft gemaakt, moeten alle mensen zich met alle mensen verhouden. Het gevolg is een survival of the fittest, maar dan wel eentje waar Darwin lijkwit bij wegtrekt. Want het beste is een hype van jezelf te maken.

Verbijsterend hoe gemakkelijk dat gaat. Je beweegt je bijvoorbeeld als stemmentrekkertje door de moslimangstige, onderste kasten van de samenleving en noemt de Koran een fascistisch boek. Zoek de gevoeligste plekken op bij de medemensen ga daar aan het werk. Succes verzekerd, anderen doen hetzelfde. Sturm, brich los! Met een beetje geluk ga je zelfs de geschiedenis in als martelaar van het vrije woord. In de Christenhemel zitten al 72 secretaresses klaar, om je te assisteren bij het schrijven van je postume memoires. Aandacht!

Men vraagt zich af waar het verstand is gebleven. Rust, wijsheid, smaak, de dingen die de mens zich in normale omstandigheden als homo sapiens deden gedragen. Natuurlijk speelt hysterie al eeuwen een rol. Maar met het tempo en de mate waarin dat tegenwoordig gebeurt lijkt een nieuwe mens aangetreden: homo hypererectus. De mens die pal staat voor zijn onwankelbare principes. De mens die er op staat te worden gehoord en gezien, in een wereld vol brandend maagzuur.

Hoe deze nieuwe mens in zijn werk gaat, kun je ook zien aan pathologische stokstaartjes als Geert Wilders of Ayaan Hirsi Ali. Typisch voor de wereld van de homo hypererectus. Snel, mondiaal, opgefokt. Manische aandachtbehoefte. Ziekelijk. Het wezenlijke van de zaak doet er voor de hypererectus-mens niet meer toe. Men houdt zich bezig met hype-analyse, hype-bestrijding, hype- zelfvermenigvuldiging, alles met hyperintensiteit. En al van jongs af aan, getuige de Shakespeare-bakvissen.

Hoe zou het toch zijn met onze oude, vertrouwde en geliefde homo sapiens? Kan hij over enkele jaren nog steeds van Shakespeare genieten, zonder voor jodenhater te worden uitgemaakt? Mag hij de Koran een mooi boek vinden? En zo ja, mag hij daar dan vrijelijk over praten, zonder negen bakvissen op zijn nek te krijgen, Wilders, Hirsi Ali, of ander hypervolk? We moeten vrezen dat de homo sapiens binnen afzienbare tijd een bedreigde diersoort wordt. De goede smaak gebiedt hem dus te beschermen. Ook in het buitenland.