Apeldoorners voeren debat over ‘wat lossere’ moraal

Waar winden stedelingen zich over op? In Apeldoorn zijn raadsleden geschrokken van de ‘seksualisering’ onder jongeren.

De gemeenteraad van Apeldoorn maakt zich ongerust over de ‘seksualisering’ van lokale jongeren. Vooral op het Caterplein doet het jonge uitgaanspubliek de wenkbrauwen fronsen. „Is het verantwoord een meisje van veertien jaar midden in de nacht alleen naar huis te laten gaan? Of dat een meisje met een veel oudere jongen meegaat? Wat stralen meisjes met naveltruitjes en korte rokken uit naar de omgeving en wat beogen ze met hun kledingstijl?”

Zomaar wat vragen uit een verkennend onderzoek dat drie raadsleden opstelden en waarover gisteravond werd gedebatteerd met jongeren, politie, leraren en ouders. De raadsleden melden in het document dat zij „geschrokken” zijn van het „grensoverschrijdend gedrag onder jongeren”, zowel wat de seksualisering betreft als het daarmee samenhangende alcoholgebruik. Tegelijkertijd bestaat er, aldus de werkgroep, een „taboe” op deze onderwerpen bij ouders en op scholen.

In de praktijk valt het met de seksualisering wel mee, vinden de meeste Apeldoorners. De moraal is in de loop der jaren „wat losser” geworden, zeggen de jongeren. Er zijn ook voldoende meisjes die er volgens hun vriendinnen soms „te uitdagend” bij lopen. De politie constateert dat sommige jongeren worden „gehersenspoeld” door de stroom aan beelden in de media. En er zijn ook ronduit gevaarlijke ontwikkelingen op internet, waar je als meisje in de val kunt worden gelokt door mannen die zich voordoen als jonge knullen. „Die maken een nepprofiel aan en vragen aan dertig meisjes of ze een webcam hebben”, vertelt de achttienjarige scholier Erik.

Maar om nu te zeggen dat het een losgeslagen boel is in Apeldoorn, dat gaat de meesten te ver. „Oude wijn in oude zakken”, zegt raadslid Roeli Maertens (Leefbaar Apeldoorn) over het document van haar collega’s. „Mijn vader had het geschreven kunnen hebben.” Ze is de zestig voorbij en ze ziet eigenlijk niet zo veel verschil met de moraal in de tijd van flower power. „Je stond in die tijd vaker in je onderbroek te dansen dan dat je rok naar beneden hing.”

Dat neemt niet weg dat er „uitwassen” zijn. „Bijvoorbeeld de problematiek van de loverboys”, zegt Riné van Dingstee, plaatsvervangend korpschef van de politie in Apeldoorn. En verkrachtingen en aanrandingen. „Is het normaal dat mijn dochter tijdens het winkelen op donderdagavond in de stad wordt ingesloten door een groep jongeren en wordt betast?”, vraagt een vrouw. Nee natuurlijk niet, reageert politieman Riné van Dingstee. „Helaas is dat van alle tijden. Het is strafbaar. Dat kan niet door de beugel. Jongens moeten dat weten, en door hun vrienden worden terechtgewezen.”

De seksuele moraal onder jongeren wordt zeker gevoed door beelden van internet, reclame en videoclips. „Als je die beelden vaak ziet, ga je denken dat het normaal is”, zegt de vijftienjarige Frits, die thuis overigens geen televisie heeft. Vooral „zwakke mensen” zijn te beïnvloeden, zegt een meisje. „Mensen denken dat het stoer is wat ze zien.” Maar of het aan de gemeenteraad is om bij de media in te grijpen, wagen de meeste Apeldoorners te betwijfelen. „De overheid moet zich niet bemoeien met wat er aan beelden wordt verspreid. Dat is betutteling. Als we beelden verbieden, lijken we op een regime waarvan ik de naam liever niet noem”, zegt VVD’er Anton van Diermen. Het zou censuur betekenen. „En dat maakt die beelden juist weer aantrekkelijk”, stelt een jongen vast.

De bemoeienis van de gemeente moet zich beperken tot het wapenen van jongeren tegen misleidende informatie over seks, drank en drugs. „We moeten jongeren weerbaar maken”, zegt CDA-raadslid Ayhan Tonca, één van de opstellers van het discussiestuk. „Dát is het thema.” Door bijvoorbeeld een film over loverboys te maken. Door ouders „handvatten” te geven om hun kroost in de gaten te houden. „We hoeven als overheid niet te bepalen wanneer meisjes hun onderbroek moeten uittrekken. Maar wel moeten we jongeren leren om zelf keuzes te maken”, zegt PvdA-raadslid Henriëtte Bijl. Ze zou willen dat scholen een ‘week van liefde en genot’ organiseren waarin niet louter technische voorlichting wordt gegeven, maar de emotionele kant van seks aan bod komt. „Durven je gedachten uit te spreken.”

Nuttig kan de overheid zich ook maken, denken jongeren zelf, door tijdens het uitgaan strenger toezicht te houden. „Het is ontzettend makkelijk om als veertienjarige een café binnen te komen”, vertelt een meisje. Een portier op het Caterplein bevestigt dat. „Als je werkelijk wil, kom je overal binnen.” Bijvoorbeeld door een identiteitskaart te te vervalsen. Wie eenmaal binnen is, heeft geen enkele moeite snel dronken te worden. „Ze blíjven maar doorschenken”, zegt een scholiere. Met alle risico’s van seksuele missers als gevolg. Barkeepers hebben de plicht om de staat van beneveling van hun gasten in de gaten te houden maar daar komt niets van terecht, vertellen de jongeren.

Ja, sommige jongeren zijn wel eens dronken. „Ik moest overgeven. Daarna heb ik het nooit meer gedaan”, vertelt een meisje van zestien. Ze zijn door schade en schande wijs geworden. „Ik weet nog dat ik dronken was en moest kotsen”, vertelt een jongen. „Ik zat op bed. Mijn moeder stond me uit te lachen. En ik moest het zelf opruimen.”