Strijd Democraten komt McCain prima uit

Met drie zeges heeft Hillary Clinton de Democratische race verder verlengd.

De kans is groot dat de Democratische kandidaten een harde strijd gaan voeren.

Het was de avond waarin de kwetsbaarheid van Barack Obama werd blootgelegd. Op papier boekte Hillary Clinton gisteren in Ohio, Texas en Rhode Island drie klinkende overwinningen. „We gaan door, we staan sterk, we zullen strijden tot het einde”, zei ze.

Het was vooral een boodschap aan partijprominenten die hoopten dat ze de handdoek in de ring zou gooien – om een destructieve strijd met Obama te ontlopen. Toch brachten de zeges haar niet veel dichter bij de nominatie. Clintons achterstand in de race om afgevaardigden voor de partijconventie werd volgens voorlopige tellingen nauwelijks kleiner.

En het ‘momentum’ dat haar campagnemedewerkers nu claimen, gaat vermoedelijk ook niet lang mee. Binnen een week zijn er voorrondes in Wyoming en Mississippi, en het is waarschijnlijk dat Obama deze kleine staten zal winnen. Maar Clinton stipte in haar overwinningstoespraak een voor Obama zorgelijk punt aan. „Niet één Democraat of Republikein heeft in de recente geschiedenis het presidentschap behaald zonder de voorverkiezingen van Ohio te winnen”, zei ze.

Op papier is Obama de Democraat met de grootste electorale aantrekkingskracht. Maar de uitslag van Ohio bevestigt dat hij moeite heeft staten met veel laaggeschoolde arbeiders te winnen. Onheilspellender is dat hij bovendien niet bestand is gebleken tegen aanvallen van Clinton op zijn mogelijke rol als opperbevelhebber. De laatste dagen wierp zij in televisiespotjes de vraag op of Obama voorbereid is als in het nachtelijke uur de nationale veiligheid opeens op het spel staat.

Het was voor partijprominenten een rauwe herinnering aan de manier waarop George W. Bush in 2004 de angst voor terreur uitspeelde om de Democraten uit het Witte Huis te weren. Maar exitpolls lieten gisteren zien dat zulke aanvallen nog steeds werken – deze keer in het voordeel van Clinton. Het staat dus wel vast dat zij deze tactiek zal voortzetten – zodat de kandidaten zeer waarschijnlijk alsnog in de destructieve strijd verzeild raken die partijprominenten zo graag willen ontlopen.

Want nu Obama’s relatief rustige reactie van de laatste dagen niet heeft gewerkt, staat hem, liet zijn campagne gisteren doorschemeren, weinig anders te doen dan Clinton even hard terugpakken.

Dat is een potentieel rampscenario voor de Democraten. De winnende Democraat heeft dan straks zoveel scherpe kritiek uit eigen kring over zich heen gekregen dat John McCain alleen maar de eerdere kritiek van de eerdere Democratische opponent hoeft te citeren om de zwakte van zijn tegenstander te onderstrepen.

Ook een andere sluimerende controverse staat nu op ontploffen: het gevecht over de uitslagen van Florida en Michigan. In beide staten is gestemd zonder dat er campagne was gevoerd. De staten hadden de datum van hun voorverkiezingen naar voren gehaald en werden door de partijleiding gestraft: ze mogen geen gedelegeerden naar het partijcongres afvaardigen.

Clinton won de spookverkiezingen in beide staten, en stelt dat haar kiezers recht hebben op vertegenwoordiging op het congres. De partij heeft deze claim onbeantwoord gelaten in de hoop dat een van de kandidaten vroegtijdig uit de race zou stappen. Maar nu dat na gisteren onwaarschijnlijk is geworden, en Clinton haar ‘overwinningen’ in deze staten nodig heeft om de nominatie binnen te halen, is het een kwestie van tijd totdat ook dit conflict escaleert.

Intussen is in Chicago een strafzaak op gang gekomen die Obama verder in het nauw kan brengen – en waarvan Clinton opnieuw veel werk maakt. Het gaat om Obama’s relatie met de van fraude verdachte vastgoedhandelaar Tony Rezko. Rezko heeft jarenlang fors gedoneerd aan politici in Illinois, ook aan Obama. Bovendien kocht Obama een stuk grond van hem toen hij al onder verdenking stond.

Obama is geen verdachte maar uit de procedurele voorbereiding van de strafzaak is gebleken dat de aanklager over bewijzen beschikt dat Rezko de campagnekas van Obama illegaal heeft gespekt. Rezko had het maximaal toegestane bedrag aan Obama gegeven. Rezko gebruikte stromannen om die regel te omzeilen en Obama te blijven steunen. Het Clinton-team roept Obama de laatste dagen agressief op openheid van zaken te geven – alweer een teken dat de relatie destructiever zal worden.

Zo tekent zich de reële mogelijkheid af dat de twee Democraten elkaar de komende maanden op leven en dood bevechten, terwijl hun tegenstander, John McCain, in die periode zijn achterstand in organisatie en fondseninzameling kan inlopen.

In januari haalde hij 12 miljoen dollar voor zijn campagne op. Clinton 30 miljoen, Obama 50 miljoen. Het zegt alles over het vertrouwen van de markt. Maar nu McCain al zijn tegenstanders kwijt is en Obama en Clinton zich opmaken voor een strijd op leven en dood, moet niemand verbaasd zijn als de markt de komende maanden zijn vertrouwen in de Republikeinen terugwint.

Documentaire over mobilisatie kiezers in de VS: pagina 32

    • Tom-Jan Meeus