Misvormingen

De oude vrouwtjes zijn het erover eens dat ze met hun neus bovenop een zeldzaam natuurwonder hebben gestaan, een zevenkoppige draak of een kalf met vijf poten. Hoe vaak komt het voor dat een jongen een meisje zwanger maakt terwijl ze, zonder dat ze het zelf weten, broer en zus zijn? Nu dan. Sprinkhanenplagen, spoken op het kerkhof, kannibalen die om kookpotten dansen, het zoveelste geheim van Fátima, de oude vrouwtjes worden er op hun manier lyrisch van.

’t Is op zich niet spannend, een jongen en een meisje die zelf niet doorhebben dat ze broer en zus zijn, dat begrijpen de roddelaarsters ook wel. Alleen het product van hun versmelting maakt dat de hemel beeft. Ik hoef de laatste dagen maar door het dorp te lopen of ik vang een schilderachtige beschrijving van de gesmoorde vrucht op. Nooit besefte ik dat hier zoveel deskundigen in de teratologie rondliepen. Iedereen lijkt te weten wat er van komt als een broer zijn zus bespringt.

Een waterhoofd is wel het minste.

Een blauw aangelopen mongool die de wereld bij elkaar schreeuwt.

Een huidloos, wormvormig iets.

Een druiventros van honderden verdroogde dwergenlijfjes.

Een paar dagen achtereen lijkt het bijna of de moord op het zwangere meisje een gezegende ingreep van de voorzienigheid is geweest. Groot onheil boven Niemandsdorp is afgewend.

Daarna keren de speculaties terug naar de aarde. Er wordt weer gepraat over de ambassadeursfamilie met de lange naam en over doutor Marques, die hier ooit heer en meester waren en nu op veilige afstand wonen. Het blijven speculaties. De verdenking rust zwaar op doutor Marques. Maar ook de ambassadeursfamilie blijft niet buiten schot. Verklapte de familie het geheim van de bevruchtende rondgang van doutor Marques soms om de aandacht af te leiden? Werd hier niet een erecode doorbroken? Als ze in het dorp vernemen dat doutor Marques is opgeroepen om verhoord te worden lijkt de zaak beslist.

Hij is de spil in een zaakje dat stinkt.

Als ze kort daarop in het dorp vernemen dat doutor Marques is vrijgelaten vult de lucht zich weer met gezoem over klassenjustitie. Opnieuw is iedereen een tijdje zoet. Hij was maar een simpele jongen en zij was maar een meisje uit het volk, die het ook niet konden helpen dat ze broer en zuster waren. De groten ontspringen de dans altijd.

Dat doutor Marques enkel werd ondervraagd en van de moord wellicht niets wist speelde geen rol. Betweterij ligt in de aard van speculaties. Dat iedereen een tijdlang over hetzelfde zanikt is echt iets voor een dorp.

Maar een tijdlang kan eeuwen duren. Voorgoed lijkt nu vast te staan dat de oude wereld de moord heeft gepleegd.

De weldoeners en patriarchen van vroeger staan op het schavot. Die fijne families denken maar dat ze nog steeds de baas zijn. En dan komt daar zo’n brutaal revolutietje aan, zo’n potsierlijke Anjerrevolutie, een branieschopper in hemdsmouwen, die zich verbeeldt dat hij het werk van eeuwen ongedaan kan maken. De rechten van eeuwen. De macht der gewoonte. De door kerk en leger bekrachtigde voorrechten.

Zo imiteren de dorpelingen, de oude vrouwtjes inbegrepen, een tijdlang de families van vroeger. De revolutie lijkt hier eindelijk doorgedrongen.

Gerrit Komrij

    • Gerrit Komrij