Eon kiest voor Europa, tegen Duitsland

Duitslands grootste energiebedrijf Eon wil zijn hoogspanningsnet afstoten, conform de wensen van de EU, maar tot woede van de Duitse regering.

Hoogspanningsmasten voor de skyline van Frankfurt. Eon, de grootste stroomproducent van Duitsland, wil zijn hoogspanningsnet afstoten. Foto AP ** ARCHIV ** Strommasten sind am 2. Maerz 2007 vor der Skyline von Frankfurt am Main zu sehen. Deutschlands groesster Stromversorger E.ON will sich von seinem Hochspannungsnetz trennen. Vorstandschef Wulf Bernotat habe gegenueber Bundeskanzlerin Angela Merkel angedeutet, dass E.ON ueber den Verkauf des Stromleitungsnetzes Gespraeche f?hre, sagte ein Regierungssprecher am Donnerstag, 28. Februar 2008. (AP Photo/Michael Probst) --- ** FILE ** Power poles are seen in front of the skyline of Frankfurt, central Germany, Friday, March 2, 2007. (AP Photo/Michael Probst) Associated Press

Woedend moet ze zijn geweest, de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Trotseer je maandenlang de furie van Brussel door je te verzetten tegen Europese plannen om meer marktwerking in de (logge) Duitse energiesector te brengen, gooit één beschermeling het achter je rug om plotseling op een akkoordje met datzelfde Brussel. Dan sta je als politica in je hemd.

Het gebeurde toen topman Wulf Bernotat van het Duitse energieconcern Eon vorige week aankondigde dat het bedrijf zijn elektriciteitsnetten in de etalage zet, 10.000 kilometer in totaal (bijna een derde van het Duitse hoogspanningsnet) ter waarde van enkele miljarden euro’s. Eurocommissaris Neelie Kroes (Mededinging) had hier bij Eon – en andere energiebedrijven in Duitsland – op aangedrongen opdat concurrenten de markt makkelijker kunnen betreden en prijzen zouden dalen.

Maar Merkel verzette zich hiertegen, omdat zij vreest dat het afstoten van de netwerken de concurrentiepositie van Duitse energiebedrijven uitholt en er straks geen ‘Europese energiekampioen’ meer is die de strijd met het Russische staatsgasbedrijf Gazprom kan aanbinden. Gazprom krijgt juist de laatste tijd meer grip op Europa. Daarbij speelde Merkel in op angst die in Brussel heerst over toenemende afhankelijkheid van Russische energie.

De Duitse politici in Brussel onderhandelden ook in het belang van de grote Duitse energiebedrijven. Hun laatste poging was een voorstel waarin het beheer van het stroomnet bij de energieconcerns zou worden ondergebracht, maar de netwerkactiviteiten juridisch een zelfstandig onderdeel zouden blijven. Dit voorstel moest de energiebedrijven tegemoetkomen, omdat die op deze manier via de achterdeur toch eigenaren van het stroomnet konden blijven.

Dat Bernotat is gezwicht voor Brussel heeft waarschijnlijk niets te maken met een gebrek aan vertrouwen in de lobby van Merkel. Eon hangt namelijk een miljardenboete boete wegens concurrentievervalsing boven het hoofd en kan die mogelijk voorkomen door zijn netwerk af te stoten. Kroes heeft een onderzoek ingesteld naar de monopoliepositie van Eon en de andere Duitse energiereuzen (RWE, EnBW en het Zweedse Vattenfall hebben samen 80 procent van het opgestelde productievermogen in handen). Ook vermoedt zij illegale prijsafspraken tussen de concerns – afspraken die in Duitsland als publiek geheim gelden.

In een reactie op de aankondiging van Bernotat gaf Kroes al te kennen dat als na een markttest de splitsing voldoende blijkt, de twee lopende onderzoeken worden gestaakt. Eon lijkt dus eieren voor zijn geld gekozen te hebben. Om zeker te zijn van het uitblijven van een boete deed de Eon-topman zelfs nog een extra duit in het zakje: hij beloofde eveneens 20 procent van Eons opwekkingsvermogen in de verkoop te zetten of te ruilen met een buitenlands energiebedrijf. Bijkomende politieke schade in Berlijn werd door Eon op de koop toegenomen, schrijft de Duitse krant Frankfurter Allgemeine Zeitung.

In het Duitse weekblad Der Spiegel becommentarieerde Merkel het gezichtsverlies voor de Duitse regering met: „Ik heb er nota van genomen.” Volgens haar woordvoerder zou het in het verleden altijd gunstig zijn geweest wanneer Duitsland en zijn industrieën gezamenlijk optraden in Brussel. Merkel voegde daaraan toe dat de plotselinge ommekeer van Eon „de onderhandelingspositie niet zou versterken”.

Voor de toekomst van het elektriciteitsnet stelde Bernotat een zogeheten ‘Netz AG’ voor, waarbij het net onder nationaal beheer zou worden gebracht, maar er tevens mogelijkheden zouden zijn voor investeerders om een belang in het netwerk te nemen. Zo zou de door de overheid gewenste leveringszekerheid gewaarborgd kunnen blijven. De topman bleef echter onduidelijk over hoe een dergelijke constructie er precies uit zou moeten zien. Merkel zelf is tegen volledige nationalisatie.

Mogelijke kopers van het Eon-net zouden het Britse private-equityfonds 3i of de Australische Macquarie Bank kunnen zijn, schrijft de Duitse krant Handelsblatt. Maar ook de Britse netbeheerder National Grid en het Nederlandse netwerkbedrijf Tennet zouden mogelijk geïnteresseerd zijn. Een woordvoerder van Tennet zei in een reactie echter dat een overname „op dit moment niet aan de orde is”.

Waar Merkel zich nu verder vooral het hoofd over zal buigen is de mogelijke precedentwerking die uitgaat van de splitsing van Eon. Kroes heeft het zoals gezegd ook gemunt op de andere energiegiganten in Duitsland en de vraag is wat die nu zullen doen. Vattenfall heeft al aangegeven dat het zijn netwerk mogelijk ook wil verkopen. RWE, op Eon na het grootste energiebedrijf in Duitsland, onderzocht vorig jaar of een verkoop van zijn net doelmatig zou zijn, maar besloot toen tegen.

De Franse president Sarkozy zal de ontwikkelingen in Duitsland trouwens ook nauwgezet gadeslaan. Kroes beschuldigt de Franse energiesector van dezelfde illegale praktijken en evenals Duitsland verzet Frankrijk zich fel tegen splitsing van de energiebedrijven.