Voor het eerst in beeld: lawines op rode planeet

Een NASA-satelliet maakte voor het eerst foto’s van lawines op de Marsnoordpool.

Uit de foto’s is af te leiden hoe snel het Marslandschap zich ontwikkelt.

Lawines op Mars. De foto’s zijn achteraf bijgekleurd. Foto’s NASA NASA

Stofstormen op de planeet Mars waren al eerder gesignaleerd. Maar de wolken van 19 februari hadden niks met storm te maken. Een NASA-satelliet signaleerde bij toeval vier lawines op de Marsnoordpool. Het was voor het eerst dat zo rechtstreeks grondbewegingen op Mars zijn vastgelegd.

De lawines – met fijn gruis en misschien ook kleine ijskorreltjes of grotere rotsblokken – stortten eerst van een steile, 700 meter hoge klif en rolden over glooiende hellingen verder. De klif was nog bedekt met kooldioxide-ijs dat in de winter op de pool ligt (wit, foto rechts, onder).

De stofwolken door de lawines waren bijna 200 bij 200 meter in doorsnee en stegen op boven zachtglooiende hellingen (foto rechts, boven), bedekt met duinen. De steile klif (foto rechts, midden) bestaat, zo is net te zien, uit een stapeling van laagjes ijs, stof en korrelig materiaal. De afgezette laagjes tonen de langzame veranderingen, op geologische tijdschalen.

Wat de lawines in gang zette is onduidelijk. Een meteorietinslag en een Marsbeving behoren tot de mogelijkheden. Of misschien hebben temperatuurschommelingen het kooldioxide-ijs laten krimpen zodat een kooldioxidewolk met een vaart ontsnapte, zo opperen onderzoekers.

De opnames zijn gemaakt met de HIRES-camera van de in 2005 gelanceerde Mars Reconnaissance Orbiter van NASA. Eerder hadden Europese en Amerikaanse satellieten op duizenden foto’s al wel seizoensgebonden veranderingen gevonden, zoals het krimpen van de ijskap. Ook waren op foto’s verse sporen opgedoken van stoflawines. Maar nog nooit is ‘Mars in actie’ getoond, zoals nu.

Uit deze en andere foto’s valt af te leiden hóe en hoe snel het Marsoppervlak erodeert. Dat maakt duidelijk hoe het Marslandschap zich ontwikkelde. Het geeft onderzoekers bovendien meer zicht op de ontwikkeling in de voorraden van water en kooldioxide-ijs op en onder het oppervlak.

En water, dát is nodig voor het ontstaan van primitief leven. Maar dat is op Mars nog steeds niet aangetroffen.

Bekijk foto’s van lawines Mars op nrcnext.nl/links

    • Margriet van der Heijden