Naamsverandering na trouwen kan nadelig zijn voor carrière

Vrouwen die na een huwelijk hun meisjesnaam houden worden gezien als ambitieuzer en slimmer, blijkt uit recent onderzoek.

Illustratie Leonie Bos Afvalbak Bos, Leonie

„Ik ben altijd zo door het leven gegaan, waarom zou ik omdat ik een ring om mijn vinger draag nu ineens anders moeten gaan heten?” Voor Loes van Moll (32), senior communicatieadviseur, was het bij haar trouwen in 2001 meteen duidelijk dat ze niet de naam van haar echtgenoot zou overnemen. „Ik ben gehecht aan mijn eigen naam. Iedereen kent me zo. Ik heb nog heel even getwijfeld om een dubbele naam te gebruiken. Dat vond ik uiteindelijk toch te veel gedoe.”

Van Moll heeft volgens een recent onderzoek van TIBER, het Tilburg Institute for Behavioral Economics van de Universiteit van Tilburg, een verstandige keuze gemaakt. Bij een onderzoek onder studenten psychologie en marketing werd een vrouw die de naam van haar echtgenoot aanneemt als afhankelijker, minder ambitieus en minder intelligent beoordeeld dan een vrouw die haar meisjesnaam behoudt.

In het onderzoek werden drie experimenten uitgevoerd. In de eerste twee experimenten werd bekeken in hoeverre seksestereotypen meespelen in het oordeel dat studenten hebben over vrouwen die hun eigen achternaam behouden, die van hun man aannemen of een dubbele achternaam voeren. Daarnaast werd er een sollicitatieprocedure in scène gezet.

Wat blijkt: de studenten schatten de kans dat een vrouw met de achternaam van haar echtgenoot wordt aangenomen voor een leidinggevende functie lager in dan voor een vrouw die haar meisjesnaam draagt. Studenten die beslisten over het salaris van de kandidaat die haar eigen naam behield, gaven haar een salaris dat ruim achthonderd euro hoger lag dan dat van de kandidaat die de naam van haar man droeg. „Dat zijn best heftige effecten”, vindt Femke van Horen, onderzoekster bij TIBER. „Maar het is verklaarbaar. Een naam, net zoals fysieke kenmerken of een beroep, kan stereotyperingen activeren die je beoordeling sturen. Het aannemen van de naam van de man wordt gezien als iets typisch vrouwelijks. Je vrouwelijkheid wordt meer saillant en daarmee worden seksestereotypen als zorgzaamheid of afhankelijkheid geactiveerd. Dit kan gevolgen hebben bij sollicitatiegesprekken.”

Van Horen plaatst bij de salarisindicatie wel een kanttekening. „Studenten kunnen waarschijnlijk nog niet zo goed inschatten hoeveel iemand in een bepaalde functie verdient. Maar het is wel een feit dat vrouwen met de achternaam van hun man lager worden ingeschat.”

Loopbaanadviseur Yneke Vollemans van Buro Arbeidsmotivatie, dat zich richt op loopbaanadviezen voor vrouwen, vindt de uitkomsten opmerkelijk. Voor Vollemans is het onderzoek geen reden haar klanten te adviseren hun meisjesnaam te houden. „Veel vrouwen willen hun eigen naam niet houden, omdat ze daar vervelende associaties bij hebben, of omdat ze een nieuwe fase willen ingaan. Je moet vooral kiezen voor de naam waar je je prettig bij voelt.”

Van de ondervraagde studentes in het Tilburgse onderzoek is 83 procent van plan om de naam van hun man te gaan voeren. Als reden wordt vaak aangevoerd dat het traditie is, of dat ze hun verbondenheid willen tonen. Dat wijkt niet veel af van de landelijke cijfers. Ook 82 procent van de mannelijke studenten wil dat de echtgenote zijn naam overneemt. „Terwijl zij ook de mogelijkheid hebben om voor de naam van hun vrouw te kiezen”, zegt Van Horen. „Blijkbaar voelen zij minder de behoefte die verbondenheid te tonen.”

    • Karin Quint