Beleefd, vriendelijk maar wel de baas

In Kosovo heeft de vertegenwoordiger van de EU vergaande bevoegdheden.

Maar in boos Belgrado doen ze net alsof ze niet weten wie Pieter Feith is.

Feith. Foto AP EU Special Representative in Kosovo Pieter Feith from the Netherlands speaks at news conference after a meeting of the International Steering Group, on Thursday, Feb. 28, 2008, at the foreign ministry in Vienna. (AP Photo/Hans Punz) Associated Press

De Nederlandse diplomaat Pieter Feith, die de Europese Unie en de internationale gemeenschap vertegenwoordigt in Kosovo, zal scherp gaan letten op het gedrag van Servië. Als dat land zich niet goed gedraagt tegen de nieuwe staat Kosovo, zei Feith onlangs in NRC Handelsblad, dan zal dat van invloed zijn op de kans van Servië om op een dag lid te worden van de Europese Unie.

Was Servië erg geschrokken?

Een belangrijke adviseur van de Servische premier Kostunica zei afgelopen weekeinde dat hij niet wist wie Feith was, wie hij vertegenwoordigde en wat hij precies kwam doen in Kosovo – dat volgens de Servische regering nog steeds een provincie is van Servië. Het was het soort diplomatieke belediging waar de regering van Slobodan Milosevic zo goed in was. Diplomaten die te kritisch waren werden door Milosevic (overleden in 2006, in een cel van het Joegoslavië tribunaal in Den Haag) het land uitgezet.

In het noorden van Kosovo, waar vrijwel alleen Serviërs wonen, willen ze niks met Pieter Feith te maken hebben. Feith wel met hen – hij heeft gezegd dat hij zijn werk zal doen in héél Kosovo. En Servië, zei hij, moest niet gaan proberen om Kosovo in tweeën te breken, het noorden van Kosovo zou niet bij Servië gaan horen.

Pieter Feith (63) is vooral in Kosovo om zich – namens de EU en de internationale gemeenschap – te bemoeien met alle politieke en bestuurlijke beslissingen van de Kosovaarse regering. Want Kosovo is onafhankelijk, maar nog lang niet zelfstandig.

In Brussel was Feith een van de belangrijkste adviseurs van EU-buitenlandcoördinator Javier Solana. In Kosovo heeft hij vergaande bevoegdheden: hij mag wetgeving annuleren, corrupte ambtenaren ontslaan en beslissingen van de regering ongedaan maken.

Jonkheer Pieter Cornelis Feith, geboren in Rotterdam, studeerde politieke wetenschappen in Lausanne en de Verenigde Staten. Hij is getrouwd en heeft drie dochters. Feith was diplomaat in Damascus, Bonn, New York, Khartoum en Brussel (bij de NAVO). Hij kent de Balkan. In de jaren negentig was hij politiek adviseur van de commandant van de NAVO-troepenmacht IFOR in Bosnië, in 2001 bemiddelde hij voor de NAVO tussen Albanezen en Serviërs in Zuid-Servië. Toen voorkwam hij ook escalatie van een conflict in Macedonië tussen regeringstroepen en Albanezen.

In 2005 en 2006 leidde Feith de EU-missie in Atjeh, nadat er een akkoord was gesloten tussen het Indonesische regeringsleger en de rebellenbeweging Gam. Hij geldt als een succesvol bemiddelaar. Als iemand de Europese missie in Kosovo kan laten slagen, zo wordt in Brussel gedacht, dan is hij het.

Zelf denkt Feith dat hij zijn succes vooral te danken heeft aan zijn overtuigingskracht en aan zijn achtergrond: „Rotterdammers hebben veel energie”.

Tijdens de missie in Atjeh zei hij in interviews dat hij „met alle respect en eerbied” het laatste woord had. Zo is Feith: beleefd en vriendelijk, maar hij is wel de baas. In Kosovo zal hij zijn macht vooral baseren op de wens van Servië en Kosovo om lid te worden van de EU. Dan moeten ze zich, zei Feith, nu wel goed gaan gedragen.

Olli Rehn, de Finse eurocommissaris voor uitbreiding van de EU, steunt Feith daarin. „Wij verwachten van alle kandidaat-lidstaten dat ze goed omgaan met hun buren”, zegt Rehn. Maar weet de Servische regering nog wie Olli Rehn ook alweer was?