‘Hamas monopoliseert rakethandel’

Als de Gazastrook al acht maanden hermetisch is afgegrendeld, hoe komen de militante groepen dan toch aan al die raketten waarmee ze Israël beschieten? Hamas haalt ze via tunnels uit Egypte.

Een tunnelgraver in Rafah, in de Gazastrook aan de grens met Egypte. Door de tunnels wordt vanuit Egypte van alles binnengesmokkeld, van sigaretten tot raketonderdelen. Foto AP ** FILE ** TO GO WITH STORY SLUGG GAZA TUNNEL SMUGGLERS ** A Palestinian tunnel digger, wearing a mask to conceal his identity, removes sand in a bucket from a tunnel underground in Rafah, in the southern Gaza Strip, on the border with Egypt, in this file photo taken late Wednesday, Aug. 1, 2007. Gaza's tunnel smugglers are getting back to business after a forced break during the massive Gaza-Egypt border breach. (AP Photo/Kevin Frayer, File) ** ISRAEL OUT ** Associated Press

Abu Musab (53) wil eigenlijk alleen maar over Europees voetbal praten. Onder het genot van koffie en een sigaret neemt hij in zijn huis in Rafah in de Gazastrook systematisch de resultaten van de nationale competities door. Abu Musab, in een bruin gewaad gehuld, grote kabouterbaard, noemt zichzelf een salafist, een fundamentalist. „Niet van het jihadistische soort hoor, maar ik ben gewoon heel gelovig”, zegt hij geruststellend. De zitkamer is sober ingericht met een houten bank en een plastic stoeltje. Als hij geen voetbal kan krijgen via zijn satellietontvanger, zit hij in de nabijgelegen moskee.

Abu Musab, een goedlachse man, is een opportunist pur sang. Omwonenden noemen hem de smokkelkoning. Hij controleert vier tunnels die van Rafah in het zuiden van de Gazastrook naar het gelijknamige Egyptische grensplaatsje leiden. „Zolang ze de grenzen dichthouden doe ik goede zaken”, zegt hij wanneer hij is overgehaald om toch ook over zijn handel te praten.

De tunnelsmokkel is een familiebedrijf. Zijn vader begon in 1984 en handelde vooral in goud en auto-onderdelen. Later stapte het gezin in de wapens omdat daar wegens het oplaaiende conflict met Israël het meeste vraag naar was. „Daar hebben we veel geld mee verdiend”, zegt Abu Musab tevreden. In de laatste jaren heeft hij miljoenen dollars winst gemaakt. „We smokkelen van alles: wapens, sigaretten, drank, drugs, medicijnen, viagra.” De familie neemt bestellingen op en laat de spullen door een partner aan de Egyptische kant van de grens aanleveren.

Maar momenteel gaan de zaken slecht. Door de grensdoorbraak in januari hebben honderdduizenden Palestijnen grote inkopen kunnen doen in Egypte. De grens is nu al weer ruim een maand gesloten, maar de vraag naar smokkelwaar trekt slechts langzaam aan.

Een nog veel groter verlies is het gevolg van de machtsovername door Hamas midden vorig jaar. Sinds de moslimfundamentalistische beweging het concurrerende Fatah van president Mahmoud Abbas uit de Gazastrook verdreef, zijn er nauwelijks nog gewapende conflicten tussen politieke groeperingen en families onderling.

In reactie op de Hamascoup stelde Israël een economische blokkade in. Alleen humanitaire goederen worden sindsdien mondjesmaat binnengelaten. Daardoor werd het weliswaar lucratief om allerlei doorsneeproducten te smokkelen, maar de vraag naar wapens, vooral geweren en granaatwerpers, is sindsdien ingestort, vertelt Abu Musab. „Een kalasjnikov kost me 700 dollar om in te kopen en binnen te brengen, maar de marktprijs in de Gazastrook is 600.”

Ook de bestanddelen voor de productie van raketten leveren niet meer voldoende op, zegt hij. Niet omdat er geen raketten meer gemaakt worden. Integendeel, ondanks Israëlische militaire tegenacties worden dagelijks tientallen Qassam- en katjoesjaraketten afgevuurd. De productie van raketten draait daarom op volle toeren. „Maar Hamas heeft die handel gemonopoliseerd”, zegt Abu Musab. „Het heeft tegenwoordig eigen tunnels en iedereen wordt gedwongen springstof, nitraat en aluminiumbuizen bij Hamas in te kopen. Daardoor zijn ze heer en meester over het Palestijnse verzet in de Gazastrook.”

„Ik doe alleen nog explosieven voor de andere groepen, zoals de Islamitische Jihad en de Volksverzetscomités, als ze zonder medeweten van Hamas raketten willen maken”, aldus Abu Musab. Maar het risico dat Hamas er lucht van krijgt is groot en de winst is per dag hooguit 1.500 dollar.

Hij zegt dat er twintig smokkelfamilies actief zijn die in totaal zo’n vijftig tunnels controleren. De grootste speler is Hamas. Andere smokkelaars moeten aan Hamas melden of ze wapens hebben binnengebracht en 70 shekel (bijna 13 euro) belasting afdragen over elke slof sigaretten die ze binnenbrengen. Drank en drugs zijn verboden.

Een ander probleem is de jacht op tunnelaars aan Egyptische zijde. Tot voor kort lieten de lokale autoriteiten de smokkel oogluikend toe, maar onder internationale druk is Egypte een stuk actiever geworden. „Mijn Egyptische partner betaalde de officieren van de veiligheidsdienst van de Noord-Sinaï af, maar hij is onlangs opgepakt en tot drie jaar gevangenisstraf veroordeeld”, vertelt Abu Musab.

„Als ze willen kunnen ze alle tunnels in een dag sluiten”, zegt hij. „Heus, ze weten alles. Maar daar hebben ze geen belang bij. Ze vernietigen alleen de ingang van een tunnel en roepen dan dat er weer een onschadelijk is gemaakt. Maar elke tunnel heeft meer ingangen en uitgangen. We kunnen zo weer verdergaan.”

    • Alexander Weissink