Compromis over omstreden plan Sarkozy

Het begon als een speeltje van de nieuwe Franse president. Maar inmiddels is de Mediterrane Unie in spe niet meer dan ‘een Europees project’.

Van een verstoorde relatie tussen de Duitse bondskanselier Angela Merkel en president Nicolas Sarkozy van Frankrijk leek gisteren in Hannover in het geheel geen sprake. Beiden waren aanwezig bij de opening van de grootste computerbeurs ter wereld, de Cebit. En kondigden bij verrassing een akkoord aan over de Unie voor het Middellandse Zeegebied.

De vorming van de Mediterrane Unie was de afgelopen maanden een van de meest in het oog springende bronnen van spanning tussen Berlijn en Parijs. Het gaat om een initiatief van president Sarkozy om de samenwerking tussen landen rond de Middellandse Zee intensiever te maken. Hij verwierf daarvoor op eigen houtje al steun in landen in Noord-Afrika, waaronder Marokko en Libië. Ook voerde hij campagne bij premier Prodi in Italië en Zapatero in Spanje.

Aan de Europese Unie ging Parijs grotendeels voorbij. Dit tot ergernis van Duitsland, dat een van de grootste investeerders is in het zogeheten Barcelona-proces – het euromediterrane partnerschap dat onder de vleugels van de Europese Unie is opgezet. Parijs maakte er geen geheim van dat de Mediterrane Unie het initiatief moest overnemen van ‘Barcelona’, dat volgens de Fransen „in het slop geraakt” is.

Sarkozy plande alvast een oprichtingstop voor de Mediterrane Unie, in juli. Juist als het Franse voorzitterschap van de Europese Unie is begonnen. De Franse president wekte irritatie in Europa door zijn eigengereide optreden.

Gisteren bleek hij toch bereid een compromis te sluiten. Merkel en Sarkozy steunen nu officieel samen het project voor een Mediterrane Unie. De details van hun akkoord bewaren Merkel en Sarkozy voor de Europese top van volgende week. Ze maakten gisteren wel duidelijk dat de Mediterrane Unie een project moet worden van alle 27 EU-landen. En het mag het bestaande Barcelona-proces niet in de wielen rijden, liet Merkel in Hannover weten.

Het compromis laat zien dat steun van Merkel cruciaal is voor Sarkozy’s ambities in Europa. Hij heeft sinds de lancering van zijn plan steeds meer water bij de wijn gedaan. Eerst zag hij ervan af de Mediterrane Unie te presenteren als alternatief voor Turkse toetreding tot de Europese Unie. Daarna liet hij de gedachte los dat alleen de aan de Middellandse Zee liggende EU-landen bij het project moesten worden betrokken. Wie wilde, mocht meedoen, vertelden betrokken diplomaten sinds eind vorig jaar in Parijs.

Maar zo’n vrijblijvende benadering bleek niet voldoende. Merkel wilde nadrukkelijk niet dat de Mediterrane Unie in oprichting het nieuwe speeltje zou worden van de Franse president, zo luidt het in diplomatieke kring in Berlijn. Ook Italië en Spanje, landen die geconfronteerd worden met de gevolgen van illegale overzeese immigratie, bleven aandringen op samenwerking met heel Europa.

Om de indruk weg te nemen dat de irritaties tussen beide landen hoog waren opgelopen, zei Merkel: „Het is vanzelfsprekend dat we het, sinds het aantreden van president Sarkozy negen maanden geleden, eens worden als we over problemen praten.” Sarkozy incasseerde winst op zijn manier: zijn bekritiseerde plan heet nu „een Europees project”.