Website verbreekt pact tussen Defensie en pers

Defensie stelde de deal voor aan de Britse media.

Prins Harry was een nutteloze playboy. Nu is hij een jongeman die zijn leven riskeerde.

Veel Britten waren met stomheid geslagen, toen eind vorige week bleek dat de Britse prins Harry, de jongste zoon van kroonprins Charles, al tien weken tegen de Talibaan in Afghanistan had gevochten. Zo mogelijk nog opzienbarender was dat de Britse media, bekend om hun niets en niemand ontziende aanpak, al maandenlang van het verhaal op de hoogte waren maar er in overleg met de autoriteiten collectief het zwijgen toe hadden gedaan.

Hoe was het mogelijk dat de gevreesde tabloids maar ook een zender als het Amerikaanse CNN zo meegaand waren? Er bleek een opmerkelijke deal tussen het ministerie van Defensie en de Britse media aan ten grondslag te liggen. Het ministerie stelde al vorige herfst, lang vóór Harry’s uitzending, voor om het nieuws te verzwijgen. Anders zouden de prins en zijn collega-militairen extra gevaar lopen. De Talibaan zouden de kleinzoon van koningin Elizabeth immers graag een kopje kleiner maken. Als tegenprestatie zegde het ministerie toe dat de media ruimschoots de gelegenheid zouden krijgen de missie te verslaan, te fotograferen en te filmen. De media hapten toe.

De verhalen zouden mogen worden vrijgegeven, zodra de missie voorbij was of eventueel zou uitlekken. Dat laatste gebeurde afgelopen donderdag toen een Amerikaanse website, Drudge Report, het nieuws publiceerde. Het vormde het signaal voor alle Britse media een waar bombardement van Harry-verhalen op het publiek af te vuren.

De zaak genereerde ogenblikkelijk een verwoed debat. Sommigen hekelden de deal. Jon Snow, een gerespecteerde presentator van het televisiestation ITV die zelf niet van de deal wist, vroeg zich in zijn vaste e-mailbrief aan geïnteresseerden vertwijfeld af ‘of kijkers, lezers en luisteraars de bazen van de media ooit nog zullen vertrouwen’.

Het kwam hem op een lawine van woedende reacties van datzelfde publiek te staan. De meeste Britten, zo bleek de afgelopen dagen, hadden begrip voor de afwegingen van de kranten en de omroepen Harry’s missie te verzwijgen. Eén woord erover in de openbaarheid zou betekend hebben dat de veiligheid van Harry en zijn collega’s in acuut gevaar was gekomen. Vers lag nog in ieders geheugen hoe een plan om Harry naar Zuid-Irak te sturen vorig jaar werd ingetrokken, toen het was uitgelekt in de media.

Een makkelijke keus was het voor veel media niet. Het waren niet eens zozeer de boulevardbladen die aarzelden maar vooral de BBC. ‘Ons werk is normaal gesproken dit soort dingen openbaar te maken, niet ze voor u geheim te houden’, schreef Jon Williams, chef wereldnieuws bij de BBC, naderhand op zijn blog. Maar ook de BBC zwichtte uiteindelijk voor het veiligheidsargument. Velen maakten een vergelijking met bezoeken van politieke leiders aan gevaarlijke plaatsen. Ook daarbij leggen de media zich vaak beperkingen op uit veiligheidsoverwegingen.

Er zijn tal van argumenten tegen de deal aan te voeren. Zo klaagde het linkse parlementslid George Galloway dat de BBC, waarvoor alle Britten verplicht een omroepbijdrage betalen, zich hiermee dienstbaar heeft gemaakt aan de strijd tegen de Talibaan. Iets waar hij fel tegen is.

Ook kan de vraag in het algemeen worden opgeworpen wie er eigenlijk gediend is met Harry’s uitzending naar Afghanistan. Om te beginnen Harry en de koninklijke familie zelf, lijkt het. Harry stond tot dusver vooral bekend als een nutteloze playboy. In plaats daarvan hebben de Britten hem nu leren kennen als een jongeman, die zonder kapsones enige tijd in moeilijke omstandigheden zijn leven voor eigen land heeft geriskeerd, net als duizenden andere Britse militairen. Dat betekent een mooie opsteker voor de koninklijke familie. Maar ook voor het Britse leger. Want menige jongen zal zich door de spectaculaire foto’s en opnames van Harry in gevechtstenue in de Afghaanse woestijn aangesproken voelen en zich aanmelden bij de strijdkrachten.

Wellicht was overigens de hele Harry-deal overbodig. Een Talibaan-commandant vertelde het Amerikaanse tijdschrift Newsweek dat de islamitische strijders er al een paar maanden geleden lucht van hadden gekregen dat zich „een belangrijke kip” had gevoegd bij de Britten in de provincie Helmand. Ze hadden de prins echter nimmer goed in het vizier gekregen.

Lees de primeur opwww.drudgereport.com

    • Floris van Straaten