’s Avonds is de stad veel mooier én fotogenieker

Hoe kun je het beste fotograferen bij schemering en in het donker?

Dorien Koppenberg geeft workshops nachtfotografie. „Het lijkt wel een filmset.”

Foto’s van deelnemers aan de cursus nachtfotografie. Foto Patrick den Drijver Drijver, Patrick den

Door Annet Strietman

De schemering valt. Regenplassen weerspiegelen de flikkerende neonreclame aan de gevels. Even verderop zet een lantaarnpaal de daaraan vastgebonden fiets in de spotlights.

„Overdag met grijs weer zijn plekken als deze vaak saai”, zegt fotograaf Dorien Koppenberg. „Maar door een andere lichtval ’s avonds, of aan het einde van de middag als het gaat schemeren, ontstaat er een mooi, sfeervol stadsbeeld.” De vraag is: hoe kun je dit soort beelden in de schemering of in het donker het beste fotograferen?

Koppenberg is nu twee jaar zelfstandig fotograaf. Sinds oktober geeft ze workshops nachtfotografie. De eerste workshop was tijdens de Nacht van de Nacht op 27 oktober. „De animo was groot. Daarom ben ik meer workshops gaan geven. Het is een goede aanleiding om in het donker met een camera op pad te gaan. In je eentje ga je niet zo snel ’s avonds met dure apparatuur de stad in.”

Om half acht ’s avonds heeft de fotograaf met de deelnemers afgesproken op het Domplein in Utrecht. „Ik sta met een statief onder een lantaarnpaal”, liet ze van tevoren per e-mail weten.

De groep bestaat uit acht mannen en een vrouw. Vier mannen zijn lid van een fotoclub en maken veel natuurfoto’s, twee anderen zijn voor hun opleiding grafische vormgeving met fotografie bezig en de overige twee verdienen in hun vrije tijd een zakcentje bij met het fotograferen van bruiloften en partijen. Iris Deppe, student aan de Hogeschool voor de Kunsten, is het minst ervaren. „Wat ik tijdens de workshop leer, wil ik gebruiken voor mijn studie. Daarnaast doe ik mee uit nieuwsgierigheid.”

De eerste plek waar gefotografeerd wordt, is achter de Dom aan een gracht op de Pausdam. „Kijk goed hoe je digitale camera de beelden weergeeft. Probeer verschillende dingen uit”, zegt Koppenberg. Verspreid langs de gracht staan de deelnemers achter hun camera en statief. „Het lijkt wel een filmset”, merkt een man op die zijn hond uitlaat.

Koppenberg legt uit dat het bij stilstaand beeld in het donker handig is om de ISO-waarde laag te houden en de belichtingstijd, ook wel sluitertijd, te verlengen. De ISO-waarde is de filmgevoeligheid; de sluitertijd hangt weer samen met het diafragma, de lensopening. Er geldt: hoe kleiner de lensopening, hoe langer de sluitertijd.

Deppe volgt de technische uitleg op dat moment al lang niet meer. Zij stelt alles in op gevoel. „Ik ben te ongeduldig om alles van tevoren te berekenen. Bovendien heb ik er niet zo veel verstand van, dus ik doe maar wat. Vaak zit er toch wel een mooie foto bij.”

Als iedereen „wat heeft geklooid”, zoals Koppenberg het uitdrukt, is het tijd om naar een nieuwe locatie te gaan. Op het Janskerkhof leren de deelnemers hoe ze lichtstrepen van verkeer kunnen fotograferen. Bij een sluitertijd van minstens tien seconden geven de koplampen van taxi’s of bussen lange lichtstrepen op het beeld van de camera.

Ook op de derde locatie, de Neude, oefenen de deelnemers met lichtstrepen van verkeer. Deelnemer Henk Tuinman, lid van een fotoclub, is enthousiast. Normaal fotografeert Tuinman – met baard en pet – veel in de natuur. „Dan ben ik veel minder bezig met bijzondere effecten. Nu staan zelfs de drie kleuren van het stoplicht op één foto.”

De laatste locatie waar Koppenberg de deelnemers mee naartoe neemt, is de Oudegracht. Daar staat vlakbij het stadhuis een boom met lampjes erin. „Wanneer je je lens richt op deze boom, een sluitertijd van ongeveer vijftien seconden instelt en de laatste vijf seconden daarvan inzoomt, ontstaat het effect van siervuurwerk op de foto”, zegt Koppenberg. Verschillende deelnemers zijn onder de indruk en laten elkaar het resultaat zien. Een van hen: „Moet je zien, wat een artistiek effect. Nu heb ik alvast een foto voor de kerstkaart van dit jaar.”

De eerstvolgende workshop is woensdag 12 maart. De kosten zijn 12,50 euro. Meer informatie via www.dk-f.nl

    • Annet Strietman