Rus wil Medvedev, want de rest is gek of oud

Met goedkope frisdrank werden de Russen gisteren naar de stemlokalen gelokt.

De oppositie, bijeen in een restaurant, spreekt van een ‘machtsgreep door de KGB’.

Dmitri Medvedev brengt in Moskou zijn stem uit. Russia's First Deputy Prime Minister and presidential candidate Dmitry Medvedev casts his ballot as he takes part in the presidential election at a polling station in Moscow March 2, 2008. REUTERS/Grigory Dukor (RUSSIA) REUTERS

Op het podium voor het Huis van de Cultuur in de Autofabriekwijk zingen zes Russinnen in klederdracht hoogtepunten uit het folkloristisch liefdesrepertoire. Ondanks de druilerige regen blijven ze opgewekt. Vanaf het overdekte bordes kijken tientallen kiezers geamuseerd toe. „Ik ken alle teksten uit mijn hoofd”, zegt een bejaarde dame met een zweem van nostalgie.

In het grote betonnen gebouw, dat in het verleden vooral arbeiders van de legendarische ZIL-autofabriek van zang en dans voorzag, worden bij stalletjes fruit en frisdrank verkocht. Met korting, want dat is een van de lokkertjes van deze verkiezingen.

In het Huis van de Cultuur zijn vier stembureaus ondergebracht voor in totaal zesduizend kiezers. Bij stembureau 1.695 doet voorzitter Anatoli Nazarov, een ingenieur van de ZIL-fabriek, verslag. „Ons stembureau telt 2.500 kiezers”, zegt hij. „Maar daarvan is nu, om twaalf uur ’s middags, nog maar 17 procent komen opdagen. Dat komt ook door het slechte weer. Maar bij president Poetins herverkiezing in 2004 was de opkomst op dit tijdstip twee keer zo hoog.”

Een verdieping hoger, bij de andere stembureaus, ziet het er beter uit. Bij stembureau 1694 is de opkomst 30 procent, bij bureau 1693 20 procent en bij 1701 22 procent. Maar de stembureauvoorzitters gaan ervan uit dat iedereen de komende uren komt opdagen. „Ik verwacht een opkomst van 100 procent”, zegt de voorzitter van stembureau 1694.

Het merendeel van de kiezers die rond de stembussen dartelen is bejaard. Voor zover ze hun stembiljet buiten de stemhokjes invullen, is te zien dat ze zonder aarzeling op Dmitri Medvedev, de kandidaat van het Kremlin, stemmen. Alleen voor de gemeenteraadsverkiezingen, die vandaag ook worden gehouden, nemen ze de tijd om de programma’s van de kandidaten te bestuderen.

Een dame van begin zestig wil niet zeggen op wie ze heeft gestemd. „Dat is geheim”, zegt ze. Dan vervolgt ze in tranen: „Ik heb veertig jaar als arts gewerkt en moet nu van een pensioen van 3.000 roebel (82 euro) rondkomen. Op wie van die oplichters zou ik in godsnaam moeten stemmen? Het liefst zou ik het helemaal niet doen.”

Een 54-jarige medewerker van een horlogefabriek heeft op communistenleider Zjoeganov gestemd: „Uit nostalgie. Bovendien biedt Zjoeganov goede oplossingen voor de problemen. Het is niet goed dat er in dit land nu twee keer zoveel miljonairs zijn als vroeger.”

Een andere vijftiger, een ingenieur, vindt het allemaal één grote farce: „Ik heb tegen allen gestemd door alle vakjes aan te kruisen. Wat moet je anders. Zjirinovski (ultranationalist, red.) is een clown, Zjoeganov oude meuk, Bogdanov stelt niets voor en Medvedev is een marionet. Ik had liever dat Poetin nog een derde termijn was aangebleven.”

Een lerares van begin vijftig heeft op Medvedev gestemd. „Een andere keuze is er niet”, zegt ze. „Onder Poetin is mijn leven aanmerkelijk beter geworden. Ik verdien nu 30.000 roebel (820 euro) per maand. En Medvedev is een keurige en rustige man.”

Aan de muren van de stembureaus hangen affiches waarop de presidentskandidaten bekendmaken wat ze aan roerende en onroerende goederen bezitten. Een teken van moderne transparantie. Zo woont Medvedev in een appartement van 367,8 vierkante meter en heeft hij buiten Moskou nog een lapje grond. Zjirinovski bezit een piepklein appartement van 53 vierkante meter en heeft iets meer dan 6.700 euro op de bank.

Ook de echtgenotes van de vier presidentskandidaten geven een inkijkje in hun materiële privéleven. Zo blijkt mevrouw Zjirinovski vijf vrachtwagens en acht grote appartementen in Moskou te hebben en staat op haar spaarrekening 70.000 euro. Mevrouw Medvedev daarentegen bezit slechts een Volkswagen Golf uit 1999 en heeft 10 euro op haar spaarrekening. Een presidentsvrouw moet het goede voorbeeld geven in een land waar zo’n 40 procent van de bevolking onder de armoedegrens leeft.

’s Avonds, als Medvedev al 65 procent van de stemmen binnen heeft, zijn in een restaurant in het centrum zo’n honderd aanhangers van de oppositie bijeen. Er wordt veel gelachen en gespot. De satiricus Viktor Sjenderovitsj voert een sketch op: „Ik heb zelf gezien dat er vandaag vier mensen hebben gestemd. Het was 80 procent van alle kiezers.”

Aan een tafeltje zit Michail Kasjanov, de aspirant presidentskandidaat die niet mee mocht doen omdat hij een deel van de benodigde twee miljoen handtekeningen zou hebben vervalst. „Ik had een goede kans en daarom heeft Poetin me uitgeschakeld”, zegt hij misprijzend. Op de vraag wat hij van de verkiezingen vindt, antwoordt hij: „Dit zijn geen verkiezingen. Het Westen moet ze dan ook niet legitimeren. Maar dit is wel de laatste etappe van de planmatige machtsovername door de KGB.”

Vanavond om 20:55 bij Tegenlicht: ‘Kasparovs Andere Rusland’, over de mislukte verkiezingscampagne van ex-schaakkampioen Garry Kasparov.Zie www.tegenlicht.vpro.nl

    • Michel Krielaars