Erotiek tot aan het eind in ‘Kwijt’

Theater Kwijt door De Kern. Gezien: 1/3 De Meerse, Hoofddorp. Tournee t/m 17/5. Inl.: www.theatergroepdekern.nl

De twee oude actrices noemen zichzelf ‘krijgers’. Ze zijn vechters tot aan hun laatste snik en ook, tot aan hun laatste snik, verzot op erotiek. Dat waren ze al in hun vroegere leven als actrices en dat zijn ze nog steeds. In een van de sterkste scènes uit de voorstelling Kwijt door Theatergroep De Kern staan ze in ondergoed op het podium. Ze laten zien waar eens strakheid hun lichaam onweerstaanbaar maakte, en nu heeft de tijd daar zwaartekracht aan gebonden. Alles is ouderdom. Totdat actrice Mary zegt: „Maar Kitty, dat ons lichaam zo is, het zijn ook wapenfeiten.”

Diana Dobbelman en Margreet Heemskerk vertolken in Kwijt twee actrices die met hun verwarring en toneelherinneringen vertoeven in een bejaardentehuis. Toneelspeelster Ineke ter Heege schreef met Kwijt een toneeltekst die aansluit bij het Boekenweek-thema ‘Van oude menschen...’

Sedert Sunset Boulevard zijn verouderde actrices en acteurs een geliefd onderwerp in drama en literatuur. En in al die verhalen raakt de werkelijkheid verwikkeld met toneelrollen. Zo beeldt Diana Dobbelman als de bejaarde actrice Kitty zich in dat ze Ophelia is, en Margreet Heemskerk, als Mary, mag zich de jonge Emilia wanen uit Othello. Een toneelspeelster zou zichzelf tekort doen als ze niet ging flirten, dus gaan beide vrouwen een warme, gevoelige band aan met de Marokkaanse verpleger in het tehuis, vertolkt door Saïd El Khattouti.

Deze rol is noodzakelijk om aan Kwijt nieuwe wendingen te geven, maar Ter Heege en regisseur Jan-Jaap Jansen willen opeens teveel. De verpleger moet terug naar Marokko, waarna de twee vrouwen een petitie aanbieden aan de minister. Ter Heeges woede over het Verdonk-adagium ‘regels zijn regels’ is mooi om te zien, en acteur El Khattouti speelt zijn rol overtuigend. Maar Kwijt raakt door deze verhaallijn zijn balans en ook zijn tragiek kwijt. Aan het slot moeten alle lijnen samenkomen, en dat lukt niet. Het is een soort sussend einde, jammer.

De eenzaamheid van de actrice in haar nadagen had het enige thema moeten blijven. Zie Kitty en Mary mijmeren over de machtige acteur Louis (een verwijzing naar Louis Bouwmeester) die beide actrices in dezelfde bruidssuite van het Doelen Hotel in Groningen heeft verleid. De ontdekking van deze gedeelde liefde doet de ene actrice huiveren, terwijl de andere wegwuivend zegt: „Ach, dat was vroeger, Louis hield van ons allemaal.” Voor je het weet is een toneelcarrière voorbij en is iedereen je vergeten. De kracht van Mary in Kwijt is dat ze weigert te berusten.

    • Kester Freriks