Dure markt in de zorg

Sinds de invoering van concurrentie in de zorgverzekering, vorig jaar, zijn de kosten van de zorg explosief gestegen. Dat terwijl kostenbeheersing juist het belangrijkste argument was voor marktwerking. Als de kostenstijging zo doorgaat, wordt de zorgverzekering onbetaalbaar. Er is dus reden tot groot alarm.

Verzekeraars die met elkaar concurreren, blijken niet in staat de kosten in de hand te houden. Intussen worden de aanbieders ondernemers die hun omzet in de gaten moeten houden, omdat ze niet meer kunnen rekenen op vaste vergoedingen. Specialistengroepen richten al eigen bv’s op. Daar komt bij dat er een nog onbeproefd, gecompliceerd declaratiestelsel is ingevoerd, de zogeheten diagnose-behandelcombinatie. Volgens een onderzoek van de zorgverzekeraars en Boston Consultancy is het gevolg dat onder andere het aantal behandelingen van amandelen in één jaar met ruim een kwart is gestegen en het aantal behandelingen voor knieslijtage met een zesde.

Ziekenhuizen werken minder samen bij het gebruik van dure apparaten, zoals niersteenvergruizers. Ze kopen nu meer apparaten dan nodig zijn. Om de capaciteit toch zoveel mogelijk te benutten, wordt er nu eerder mee behandeld dan voor de invoering van marktwerking.

Dit kostenverhogende effect van marktwerking is elders allang bekend. In Zwitserland, waar in 1996 een dergelijk stelsel is ingevoerd, vlogen de kosten omhoog. Het vrije-marktstelsel in Amerika is zo duur dat veel mensen zich geen verzekering kunnen veroorloven. Er zit een tegenstrijdigheid in de ‘geleide concurrentie’ van een privaat verzekeringssysteem. Onvrij concurreren lijkt op langzaam racen. Private partijen willen hun winst maximaliseren, terwijl de klant die moet kiezen tussen alternatieven, voor zijn informatie is overgeleverd aan de professionele medische sector. Mensen weten precies welk restaurant het beste is, maar ze kunnen niet beoordelen wat de beste behandeling van nierstenen is. Daar komt bij dat veel onderdelen van de zorg nog niet aan de concurrentie zijn prijsgegeven. Verzekeraars verrekenen veel zorg onderling in een vereveningsfonds.

De klanten hebben nog niet de hele rekening betaald voor de gestegen kosten. Om te kunnen concurreren hebben veel verzekeraars op hun vermogen ingeteerd. Ook een aantal ziekenhuizen kampt met tekorten.

De Nederlandse Zorgautoriteit schittert nog door afwezigheid. Pas deze zomer komt ze met de resultaten van een eigen onderzoek, maar er moet nu al worden nagedacht over beheersing van de kostenexplosie. Nu het stelsel nog in een overgangsfase verkeert, kan er nog worden ingegrepen. Vanaf volgend jaar worden ziekenhuizen alleen per behandeling afgerekend, waardoor het aantal medische verrichtingen verder kan stijgen. Het Nederlandse zorgverzekeringsstelsel heeft altijd goede medische prestaties geleverd tegen kosten die niet bovengemiddeld waren. Er moet in de markt worden ingegrepen om die verworvenheid in stand te houden.