Ook Kamer schuldig aan belastingchaos

Wie aangifte van belasting heeft gedaan, heeft aan zijn wettelijke plicht voldaan. Toch doet de fiscus alsof het een normale zaak is dat 730.000 mensen opnieuw aangifte moeten doen.

Deze week kwam de chaos binnen de Belastingdienst naar buiten toen staatssecretaris van Financiën Jan Kees de Jager de grootste stommiteit ooit van de dienst openbaar maakte. 730.000 elektronisch ingezonden aangiftebiljetten waren in de prullenbak van windows verdwenen. Omdat de Belastingdienst geen back-ups maakt, zijn ze definitief verloren.

Eigenlijk zijn de rechtstreekse gevolgen nog wel te overzien. Voor bijna iedereen blijft de overlast beperkt tot nogmaals op de verzendknop van het aangifteprogramma drukken. Wie een internetabonnement wil omzetten, ondervindt doorgaans meer problemen.

Dat soort relativeringen klinkt overigens niet uit de mond van De Jager. Hij ging juist diep door het stof, bood iedereen excuses aan en beloofde in één moeite door beterschap om de publieke opinie mild te stemmen. Dat had een beperkt effect want de meeste ochtendbladen maakten op de voorpagina gehakt van de Belastingdienst.

De fiscale woordvoerders in de Tweede Kamer reageerden veel gematigder. De staatssecretaris sloeg hen de wapens uit handen door op voorhand al te melden dat hij dit keer fors gaat ingrijpen in de organisatie van de dienst. De automatisering wordt zijn persoonlijke zorg.

Veel meer daadkracht kun je in deze situatie niet vragen van een bewindspersoon. Zeker niet als je als Kamer boter op je hoofd hebt. In de vorige kabinetsperiode zadelde zowel de Kamer als de toenmalige staatssecretaris Joop Wijn de fiscus met onwaarschijnlijk veel complexe nieuwe taken op. De leiding van de Belastingdienst trok niet aan de noodrem.

Minister Zalm (Financiën) sneed ook nog eens gevoelig in het budget van de fiscus. Dat alles hoort tot het verleden, zo claimt De Jager. Hij mag van de Kamer waarmaken dat hij niet bluft. Voor dat vertrouwen moet hij wel een prijs betalen. Nu hij zelf het heft bij de automatisering in handen neemt, is de volgende fout van dit kaliber zijn persoonlijke fout. Er is dan geen clementie meer vanwege een falende directeur-generaal, fouten van een vorig kabinet of sympathie voor een groentje op het pluche.

Het opnieuw inzenden van de belastingaangifte is alleen nodig voor de gebruikers van de gratis aangiftesoftware van de Belastingdienst zelf. De commerciële aangifteprogramma’s van bijvoorbeeld Elsevier functioneren goed. Iedere betrokkene krijgt persoonlijk bericht en excuus.

Fiscaal advocaat Guido de Bont uit Breda stelt dat het opnieuw insturen van de aangifte – anders dan de fiscus suggereert – geheel vrijwillig is. De wet verplicht iedereen een toegezonden aangiftebiljet ingevuld te retourneren. Wie dat eenmaal (elektronisch) heeft gedaan, heeft zijn wettelijke plicht vervuld. Vervolgens doet het er niet toe of de inspecteur het biljet verwerkt of vernietigt.

„De illusie wekken dat een wettelijke plicht zou bestaan opnieuw aangifte te doen, is ongefundeerd en voorts ongepast. Of er een morele verplichting bestaat, laat ik het midden”, aldus De Bont.

Fiscalisten van zijn kaliber adviseren doorgaans multinationals. Die waren de inzet van een parlementair debat op donderdag. Dat naar aanleiding van onderzoeksresultaten van NRC Handelsblad. Multinationals lijken heel wat minder loyale klanten van de fiscus dan de brave mensen die hun aangifte al een maand voor de uiterste inzenddatum van 1 april insturen. Vele beursfondsen zouden zelfs helemaal niets betalen.

De staatssecretaris weerspreekt de juistheid van deze cijfers. „Heel erg weinig AEX-bedrijven betalen structureel geen belasting”, aldus de bewindsman. Als er al belastingopbrengst weg lekt, dan komt dat door de mondialisering. Daar hebben alle landen last van. Dat is de Kamer veel te vaag. Ze dwingt de staatssecretaris te onderzoeken of multinationals hun Nederlandse belastbare winst inderdaad kunstmatig weten te drukken.

Ernst Cramer van de Christen Unie pleit er voor dat multinationals als onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen ook verantwoording afleggen over de belasting die ze betalen.

Aertjan Grotenhuis

Meer informatie over deze onderwerpen op nrc.nl/geld

    • Aertjan Grotenhuis