Een levende legende bouwt metro Delhi

Hij is gepensioneerd, propageert yoga en persoonlijke liefde voor de goden – en bouwt een oase van punctualiteit, netheid en rust: de metro van Delhi.

Een countrystemmetje in de stationsrestauratie zingt The first cut is the deepest, de koffie wordt geserveerd in kartonnen bekertjes, je kunt er geroosterde broodjes met gesmolten kaas en spinazie bestellen, het is er koel en op de perrons is geen vuiltje te bekennen. Bedelaars zijn er ook niet. Op panelen staan de routes en een digitale klok geeft aan hoe lang het nog duurt voordat de volgende metro arriveert. En inderdaad: precies op tijd opent het treinstel van lijn 1 zijn deuren.

Welkom in het ondergrondse Delhi, waar weinig meer herinnert aan de chaos en benauwde stoffigheid van het bovengrondse openbare leven in Indiase hoofdstad.

Toegegeven: in de spits doet de wachtende menigte op de perrons geen enkele moeite om uitstappende reizigers een eerlijke kans te geven. En onderweg herinneren gewapende agenten aan het terroristische gevaar dat steeds op de loer ligt.

Maar toch: de metro van New Delhi is een Indiaas wonder van organisatie – tot stand gebracht door een gepensioneerd spoorwegingenieur die zijn werknemers aanmoedigt tot yoga en dagelijkse ontspanning op kantoor, en die goeroes (leraren) inhuurt om motivatiecursussen te geven.

De 75-jarige directeur van de Delhi Metro Rail Corporation heet Elattuvalapil Sreedharan. Hij put zijn managementwijsheden uit de klassieke Indiase teksten van de Bhagavad Gita. De levenslessen uit dit bij hindoes zeer populaire ‘Lied van de Verhevene’ heeft hij tot vanzelfsprekend onderdeel gemaakt van de bedrijfscultuur bij de metro.

Kern van deze Bhagavad Gita voor de gelovigen: de verlossing ligt in de persoonlijke liefde voor de godheid. Belangrijkste boodschap voor de werknemers van alle gezindten bij de metro: wees eerlijk en trots op het werk dat je doet, dan komen de resultaten vanzelf.

Tien jaar geleden benaderde de regering van het hoofdstedelijk territorium Delhi Sreedharan om de metro aan te leggen. „Al meer dan dertig jaar werd er over gesproken, maar nooit kwam er iets van terecht. Hij heeft het wel voor elkaar gekregen en allemaal binnen de gestelde tijdschema’s en begrotingen’’ , zegt woordvoerder Mohinder Yadav van Delhi Metro. Alleen al die prestatie maakt Sreedharan, zegt hij, bijna tot „een levende legende”.

Het eerste traject, onderdeel van de ‘rode lijn’ van Shahdara naar Rithala, werd eind december 2002 in gebruik genomen, 3,5 jaar na het aantreden van de ingenieur. Inmiddels is de metro over een lengte van 65 kilometer operationeel, waarvan 47 kilometer bovengronds. Er wordt nu druk gewerkt aan verdere uitbreiding in zuidelijke, zuidoostelijke en in noordelijke richting, zoals vele hijskranen en groene en blauwe afzettingspanelen langs grote verkeersaders verraden. Binnen drie jaar moet het netwerk met bijna honderddertig kilometer zijn uitgebreid – nog weinig voor een metropool met 16,2 miljoen inwoners.

De ‘gele’ lijn, die onder de oude stad van Delhi loopt, eindigt nu nog bij station Vishwavidyalaya. Dat is in de buurt van de Delhi University North Campus. Naast de parkeerplaats voor auto’s en bussen is een fietsenstalling. Daar kunnen studenten fietsen huren om naar hun leslokalen te komen, voor 10 rupees (18 cent) per vier uur. Het loopt nog niet storm. „20 tot 25 per dag”, antwoordt de jonge beheerder op de vraag of hij veel klandizie heeft.

Net als veel studenten maakt Poja Khanne (24) gebruik van de fietsriksja. Die brengt haar ook voor 10 rupees in een kwartiertje van het metrostation naar de faculteit. „Ik kan niet fietsen”, zegt ze, „maar ik wil het wel gaan leren.”

De proef met de fietsverhuur moet bijdragen aan het groene imago van de metro. Vlak voor het station Pragati Maidan, op de ‘blauwe’ lijn die helemaal in het westen van de stad begint, komt de metro bovengronds om vervolgens de rivier de Jamuna over te steken.

Naast het parkeerterrein voor het station zijn meer dan honderd bomen geplant. Ook dat moet helpen Delhi groener te maken. In de buurt van elke boom die het veld moet ruimen voor de aanleg van de ondergrondse, moet een nieuwe boom worden geplant, heeft Sreedharan bepaald. Voor de goede orde: dat is in aanvulling op de al langer bestaande regel dat er elders in de hoofdstad tien bomen moeten worden geplant voor elke boom die sneuvelt voor de metro.

Zo levert gepensioneerd ingenieur Sreedharan zijn bijdrage aan een mooier India. Maar hoe kun je het succes van zijn aanpak nu meten?

Woordvoerder Yadav heeft wel een antwoord: „Kijk naar wat hij voor elkaar heeft gebokst. Geen politicus durft het aan zich met hem en de bedrijfsvoering van de metro te bemoeien. Overal proberen ze een vinger in de pap te krijgen, maar de metro laten ze met rust.”

    • Wim Brummelman