Dolfijn op de deurmat

Gestrande dolfijnen en grienden op het strand van het Australische King Island. foto ap ** RETRANSMISSION WITH BETTER QUALITY ** The carcasses of dead dolphins and pilot whales are strewn on a beach on Australia's King Island, off Tasmania state Sunday, Nov. 28, 2004. A total of 80 whales and dolphins died after swimming onto a beach on the southern Australian island where rescue teams Monday were desperately trying to prevent others becoming stranded, a government official said. (AP Photo/Mavis Burgess) Associated Press

Een dode dolfijn is gestrand, zo ongeveer op de deurmat van de Amerikaanse marine. Eind vorige maand spoelde een zeer zeldzame noordelijke gladde dolfijn (Lissodelphis borealis) aan op San Nicolas, een eiland voor de kust van Californië dat in handen is van de US Navy. Amerikaanse kranten berichten afgelopen week over haar lot, omdat haar dood samenvalt met sonaroefeningen voor de Californische kust.

De marine is verwikkeld in een rechtszaak met natuurbeschermers over het recht om met zware sonarapparatuur te oefenen voor de kust van Californië. Begin dit jaar verbood de rechter het gebruik van sonar binnen 12 mijl van de kust, maar president Bush heeft het verbod terzijde geschoven in het belang van de nationale veiligheid. Een Amerikaanse rechter bepaalde vorige week dat de militairen zich tóch aan de milieuwetten moeten houden, maar de marine heeft daartegen alweer beroep aangetekend.

Bewijzen dat tandwalvissen stranden door sonar is lastig, maar de Amerikaanse marine erkent dat het al eens eerder is gebeurd. Op de Bahama’s strandde in maart 2000 een groep dolfijnen en walvissen, juist op het moment dat de marine daar met sonars aan het oefenen was. Marien bioloog Kenneth Balkan die toevallig ter plaatse was toonde aan dat de dieren bloedingen hadden in het middenoor. Hij vond in de dolfijnen ook aanwijzingen voor decompressieziekte, een ziekte die ook menselijke duikers treft. Wie na een diepe duik te snel opstijgt verlaagt snel de druk op zijn lichaam. Stikstof dat onder hoge druk is opgelost komt in bellen vrij en richt schade aan.

Toch begrijpen wetenschappers nog niet hoe de kwestie precies in elkaar steekt. De strandingen op de Bahama’s duiden op directe gehoorschade door de sonar. Maar er zijn ook aanwijzingen dat de dolfijnen door de knallen in paniek raken en te snel omhoog zwemmen.

De gladde dolfijn op San Nicolas had een ongewoon grote hoeveelheid vloeistof in zijn binnenoor, maar dat kan ook een andere oorzaak hebben dan decompressieziekte. Resultaten van microscopisch onderzoek naar eventuele belletjesschade zijn er nog niet. Het lijkt erop dat strandingen met marineoefeningen samenhangen, maar het gaat niet altijd mis. De noordelijke gladde dolfijn zwemt doorgaans in groepen, en het is onduidelijk waarom haar soortgenoten niet zouden zijn getroffen. Een dode dolfijn middenin het juridisch gevecht is gênant, maar als bewijs nog niet sterk genoeg.

    • Michiel van Nieuwstadt