College om te leren studeren

Studenten kunnen tegenwoordig cursussen ‘academische vorming’ volgen. Buiten het studieprogramma om. Martine Zuidweg

Eerstejaarsstudent pedagogiek Marieke Bottena in de bibliotheek van de Universiteit Utrecht. Op de cursus academisch leren leert ze hoe studeren verschilt van leren op school. evelyne jacq Europa, Nederland, Utrecht,19-02-2008 Universiteit Utrecht, UU, Mariek Bottena, eerste jaars studente pedagogiek in de UUbibliotheek.. Foto: Evelyne Jacq Jacq, Evelyne

Het heeft iets vreemds. Een universiteit met vijftig opleidingen en daarnáást nog een Centrum voor Academische vorming. Alsof academische vorming geen deel uitmaakt van het reguliere onderwijsprogramma. Toch hebben diverse universiteiten het zo ingericht. De Groningse universiteit (RUG) heeft bijvoorbeeld een expertisecentrum Academische Vaardigheden dat cursussen verzorgt als ‘academische schrijfvaardigheid’ en ‘tekstbestudering’. Buiten het reguliere onderwijsprogramma om. De Universiteit Utrecht heeft een Centrum voor Academische Vorming, dat valt onder onderwijsinstituut IVLOS.

Het Centrum voor Academische Vorming is een verzamelnaam voor cursussen academisch leren, wetenschappelijk schrijven, methoden van onderzoek en zo nog wat vaardigheden die bij een universitaire studie van belang zijn. De cursussen lopen als een trein. Er worden zelfs extra workshops georganiseerd om de mensen van de wachtlijst ook wat te bieden.

In een ruim lokaal in het hoogste gebouw van de Uithof zitten deze woensdagmorgen een kleine twintig studenten die bovenaan de wachtlijst stonden. De meesten hebben een A4‘tje voor zich met daarop blokken in vrolijke kleuren. Het is de urenplanning van afgelopen week, waarbij rood staat voor zelfstudie, groen voor college en werkgroepen, oranje voor het baantje en geel voor ontspanning. De cursus academisch leren bestaat uit drie bijeenkomsten waarbij de studenten leren hoe ze moeten studeren om hun tentamens te halen. Ze kijken kritisch naar hun eigen manier van leren en docent Stan van Ginkel geeft tips hoe je in korte tijd de hoofdlijnen uit literatuur kunt halen. Hij laat ook zien hoe je wetenschappelijke theorieën in een overzichtelijke matrix kunt onderbrengen. Het woord ‘leerdoelen’ valt steeds opnieuw. Eerstejaars studente pedagogiek Marieke Bottena vertaalt: “Het houdt in dat je kijkt naar wat de docenten willen dat je kent voor een vak.” Van Ginkel wijst op het belang om die leerdoelen steeds goed in de gaten te houden. “Dan weet je meteen op welke manier je moet gaan leren.”

Want dat is de makke van de meeste deelnemers: de manier waarop ze leren werpt weinig vruchten af. “Ik had heel hard geleerd voor mijn tentamens, alle literatuur bestudeerd, en toen haalde ik een vijf! Ik snapte er niks van”, zegt Marieke Bottena. Haar tutor had haar gewezen op deze cursus. Studieadviseurs verwijzen studenten ook door naar het Centrum voor Academische Vorming. Vaak zijn het eerstejaars, vers van de middelbare school. Maar ook hbo’ers die nog moeten wennen aan de universiteit. Beide groepen hebben iets gemeen: ze hebben net een overstap gemaakt en lopen aan tegen een andere manier van leren. Ze hebben bijvoorbeeld moeite met de grotere mate van zelfstandigheid die gevraagd wordt of met de stapels literatuur. “Op het hbo gaat het héél anders”, verzekert Liselore Rugebregt, eerstejaarsstudent algemene sociale wetenschappen. Ze heeft een hbo-studie sociaal-pedagogische hulpverlening achter de rug. Eenmaal op de universiteit scoorde ze beroerd terwijl ze toch vol vertrouwen de tentamenperiode was ingegaan. Achteraf wijt ze de onvoldoendes aan de andere manier van tentamineren. “Op het hbo waren de toetsen over de literatuur allemaal multiple choice. Op de universiteit niet. Hier verwachten ze dat je heel uitgebreid je antwoorden onderbouwt.”

Maar het zijn lang niet altijd de slecht scorende studenten die aankloppen bij het Centrum voor Academische Vorming. Aan de cursus wetenschappelijk schrijven bijvoorbeeld doen ook studenten mee die vrij soepeltjes door hun studie lopen. Dus waarom volgen niet alle eerstejaars een cursus academisch leren of wetenschappelijk schrijven, gewoon tijdens hun opleiding? IVLOS-docent Annemieke Meijer wil niet de indruk wekken dat haar universiteit weinig aandacht zou besteden aan academische vorming. “Op de Universiteit Utrecht wordt in elke cursus aandacht besteed aan academische vorming. Dat is afgesproken bij de invoering van de BAMA-structuur. Mogelijk is er zoveel vraag naar onze cursussen omdat er binnen de programma’s zo vaak een beroep op academische vaardigheden van studenten wordt gedaan.” Veel opleidingen besteden aandacht aan schrijf- en onderzoeksvaardigheid, zegt Meijer. “Wel is het zo dat academisch leren als vaardigheid minder vaak expliciet onderdeel is van de onderwijsprogramma’s. Daar is wellicht winst te boeken.”

Pedagogiekstudente Marieke Bottena had het er al over met haar vriendinnen: dat haar cursus over academisch leren goed zou zijn voor alle eerstejaars. “De overgang van school naar universiteit is best groot. Er worden heel andere leermethoden gevraagd. Het zou denk ik voor de meesten van ons veel tijd schelen als ze meteen op het goede spoor werden gezet.”

    • Martine Zuidweg