‘Reagan Democraten’ zijn kompas kwijt

Ohio speelt in Amerikaanse presidentsverkiezingen vaak een sleutelrol. Of Obama in november een kans zou maken tegen McCain, betwijfelen zelfs zijn eigen aanhangers.

De borst van Charles M. (‘Charlie’) Byrnes bolt op. Hij gaat staan, trekt z’n broek over z’n buik, en zal voordoen hoe hij dat deed – een Republikeinse presidentskandidaat aanbevelen bij de leden van de Teamsters, een van de grootste vakbonden van de VS.

In zijn kamer op het bondskantoor in Youngstown, in de staat Ohio, houden zijn collega’s op met praten.

Goed. Hij had natuurlijk zijn zondagse pak aan. Hij sprak traag. Hij zei: overtuigd steunen de Teamsters dit jaar een kandidaat met een groot hart voor hardwerkende arbeiders. Een leider die trots is op Amerika. Niet zo’n Democraat die criminelen hun gang laat gaan – en jou je wapen afpakt.

„Dames en heren, een applaus voor Ronald Reagan!”

Het is 24 jaar geleden – en nog steeds actueel, zegt Byrnes. Want wie wil doorgronden wat volgende week in Ohio de uitslag bepaalt, komt vanzelf uit op de groep die destijds, mede door de Teamsters, de benaming ‘Reagan Democraten’ kreeg: blanke mannen van middelbare leeftijd, laag opgeleid, cultureel conservatief en ‘links’ inzake economische politiek.

Nu Clinton heeft verklaard dat ze dinsdag de voorrondes in Texas én Ohio moet winnen om in de race om de Democratische nominatie voor de presidentsverkiezingen te blijven, en zij er in Texas het zwakst voor lijkt te staan, concentreert de aandacht zich op Ohio.

Texas gaat bij de presidentsverkiezingen in november vrijwel zeker naar de Republikeinen. En Ohio is dan een ‘swing state’, die beide kandidaten vermoedelijk moeten winnen willen ze het Witte Huis kunnen bemachtigen. Maar durven de ‘Reagan Democraten’ uiteindelijk te kiezen voor Obama ?

Erg optimistisch zijn de Democraten daarover niet in Ohio. „Ik ben bezorgd over de aantrekkingskracht van McCain”, zegt Jim Rokakis, Democraat, Obama-supporter en verantwoordelijk voor financiën in het noordoostelijke gewest waarin Cleveland ligt.

Een andere prominente Democraat in de staat, Marc Dann, zei vorige week bijna hetzelfde in The Wall Street Journal. Hij herinnerde aan Archie Bunker, het archetype van de ‘Reagan Democraat’, en legde uit dat de scepsis in Ohio over Clinton en vooral Obama groter is dan veel Democraten toegeven.

Ohio beleeft een moeilijke tijd. De middenklasse tobt, arbeidersbanen gaan naar China en Mexico („daar werken ze voor een taco per uur”, zegt Byrnes), jongeren trekken weg. Youngstown – 80.000 inwoners, een halvering in veertig jaar – is op veel plaatsen een stilleven van verroeste treinrails, gesloten fabrieken en dichtgetimmerde woningen.

Bitterheid staat er op de gezichten van de achterblijvers. Het verlangen naar isolement is groot. „Ohio owned, Ohio proud”, heeft ‘Marc’s Pharmacy’ in de stad op een bord voor het raam gezet.

‘Hoop’ en ‘verandering’ – de centrale thema’s van Obama – zijn hier de naïeve vergezichten van een intellectueel. „Van hoop krijg ik mijn ziektepolis niet terug”, zegt Marc D. Jones, een oud- staalarbeider die de winkel komt uitlopen. En Jeremy McBride, een werkloze lasser uit een nabijgelegen dorp, noemt hoop „iets moois” voor jonge mensen. Nadat zijn vrouw een paar jaar geleden van hem scheidde, woont hij noodgedwongen in een caravan. „Ik ben 51, ik hoef geen hoop meer. Ik wil een huis.”

Het was dus logisch dat de Reagan Democraten in Ohio, net als het in naburige Pennsylvania, aanvankelijk massaal de kant van Clinton kozen. Niet alleen is het vertrouwen in Bill nog erg groot in Ohio. Ook geloven ze dat Hillary’s hardheid effectiever is dan Obama’s behoefte aan verzoening. Oprechtheid is hier niet automatisch een politieke deugd. „De mensen eisen dat je voor ze vecht”, zegt Charlie Byrnes van de Teamsters.

Maar nu Clinton ook in Ohio wankelt – gemiddeld staat ze in de peilingen acht procentpunt voor, dat was twee weken geleden vijftien à twintig procentpunt –, zijn de meeste Reagan Democraten hier hun kompas kwijt. De economische malaise drukt culturele thema’s – vrij wapenbezit, abortus, gezinspolitiek – naar de achtergrond. En het vertrouwen in Republikeinen is na zeven jaar Bush klein.

Zo gebeurde het dat de Teamsters vorige week besloten dit jaar hun kaarten op Obama te zetten. Het klopt, zegt Charlie Byrnes, dat Clinton inhoudelijk beter bij de bond past. Maar de baas, James P. Hoffa, maakte een koele berekening. „Obama heeft de beste kans in november.” Maar kenners van de ‘Reagan Democraten’ in Ohio vrezen dat zijn huidskleur hem nog kan opbreken. „Ik ben er bang voor”, zegt Byrnes.

Ruim honderd kilometer noordelijk, in Cleveland, verzucht Jim Rokakis dat hij soms moeite heeft de strijd in Ohio vol te houden. De Democratische provinciebestuurder trok de laatste jaren de aandacht omdat hij als een van de eersten de hypothekencrisis signaleerde.

Nog steeds is hij ontstemd over de late reactie van de nationale politici. Ook Clinton en Obama waren traag. Hij weet nog dat hij zelfs vorige zomer op een conferentie in Washington nog relativerende geluiden over de crisis opving. „Ik zei: wonen jullie op de máán?”

Het verhaal van Joe Krasucki deed voor hem de deur dicht. Deze 78-jarige man werd vorig jaar op zijn verjaardag, vlakbij zijn huis in Slavic Village in Cleveland, doodgeknuppeld door leden van een jeugdbende. De bende hield zich schuil in de door de crisis getroffen wijk, waar de meeste huizen leegstonden. Krasucki was een makkelijk doelwit. Nadat Rokakis het had beschreven in The Washington Post, begreep de politiek eindelijk wat er aan de hand was, zegt hij.

Het neemt niet weg dat de crisis van Slavic Village nog voorduurt. In de straten rond Dolloff Road – waar de katholieke kerk Pools is, en het cultureel centrum Tsjechisch – hangt een sombere stemming. Leegte, verval, verloren verlangens. Toen het gebied afgelopen dinsdag werd getroffen door een ijzige sneeuwstorm, legden wandelaars hun sjaal over het gezicht, zodat alleen hun ogen nog zichtbaar waren: mensen maken zich hier graag onzichtbaar, zei Rokakis.

Maar na dertig jaar beroepspolitiek vermoeit het hem dat mensen in Ohio de economische wetmatigheden waaraan ze blootstaan, niet vertalen in andere politieke keuzes. De hypothekencrisis zal de Democraten volgens hem amper extra stemmen opleveren. Hij steunt Obama – om dezelfde pragmatische reden als de Teamsters: hij heeft de beste kansen. Maar tenzij er een zware recessie aanbreekt, vreest ook hij dat Ohio, gesteld voor de keuze tussen Obama en McCain, de laatste zal kiezen.

Ook hij denkt dat de Reagan Democraten, gedreven door raciale impulsen, de doorslag zullen geven. Maar raciale politiek is ingewikkelder dan het vaak lijkt, legt de blanke Rokakis uit.

Twee jaar geleden wilde hij burgemeester van Cleveland worden. Hij nam een opiniepeiler in de hand en liet hem voor 25.000 dollar onderzoek doen. Slotsom: zwarte inwoners van Cleveland, veertig procent van het totaal, zouden nooit op hem stemmen. Hij had geen kans. „Dus het werkt beide kanten op. Vandaar dat ik het ergste vrees in november.”