Museum gesloten

Amsterdam is de enige stad ter wereld waar zoveel wereldberoemde kunst op een zo overzichtelijk oppervlak te zien zou kunnen zijn. Met de nadruk op zou kunnen. Want nergens ter wereld verslikken de bestuurders en bouwmeesters zich zo katastrofaal in hun grote plannen als hier. Het is begonnen tegen het einde van de vorige eeuw. Het Museumplein moest radicaal op de schop. Dwars door de grote openbare ruimte liep van het Rijksmuseum naar het Concertgebouw een vierbaansweg, ’s lands kortste snelweg, zoals de grappenmakers hem noemden.

Naar het ontwerp van de landschapsarchitect Sven-Ingvar Andersson, bijgenaamd de Deense tuinkabouter, werd aan de herinrichting begonnen. Het Lindenlaantje achter het Stedelijk Museum werd omgehakt, verscheidene mooie sculpturen verdwenen, het monument voor de Vrouwen van Ravensbrück werd verplaatst en op de plaats van de snelweg kwam een deel van de nieuwe grasvlakte. Op de hoek van de Paulus Potterstraat kreeg Albert Heijn een filiaal onder een kunstmatige glooiing die het ezelsoor werd genoemd.

De nieuwe grazige weide bood wel een rustgevende aanblik maar werd regelmatig vertrapt door voetballertjes, demonstranten of bezoekers van evenementen. In 2007 wilden de bestuurders ‘meer allure voor het armetierig grasveldje’. Het plein moest worden aangepast om de hoge bezoekersaantallen van het Stedelijk Museum, het Rijksmuseum, het Van Gogh en het Concertgebouw te kunnen opvangen. Er werd gedacht aan ‘iets als het Londense Trafalgar Square of het Piazza del Popolo in Rome’. Waarom altijd die buitenlandse voorbeelden? Maak zelf iets unieks, zodat ze in Rome bij het ontwerpen van een nieuw plein zullen zeggen: zoiets als het Museumplein in Amsterdam. In ieder geval: let op, Amsterdammers. Wie weet wat ons nog boven het hoofd hangt.

Van de drie musea, allemaal in het bezit van wereldberoemde kunstwerken, is intussen alleen het Van Gogh nog in vol bedrijf. Het Stedelijk is al jaren in herbouw. Eerst zou het in 2008 worden heropend. Toen is de 8 stiekem door een 9 vervangen. Nu is van dat hele affiche niets meer te zien. Voor het filiaal kun je terecht in het SMCS, in de buurt van het Centraal Station.

Het Rijks wordt al sinds ik weet niet hoe lang al, vernieuwd. Vóór de eerste hand aan de herbouw geslagen was, braken de ruzies los. Eén radicale vernieuwer wilde de helft slopen. Verder was het een vraag van religieuze intensiteit of de tunnel straks nog door fietsers mocht worden gebruikt. In ieder geval, de herbouw begon. Er werd ons beloofd dat het in 2010 zou worden heropend. Sinds deze week weten we dat dit een geweldige vergissing is. Het zal wel 2012 worden ‘met een mogelijke uitloop naar 2013’. Afgaand op mijn ervaring denk ik dat we op 2014 moeten rekenen.

Aan deze opeenvolging van misplaatst optimisme en zelfoverschatting zijn we nu wel gewend geraakt. Wat de bestuurders, planners, projectontwikkelaars vergeten is dat ze niet alleen de stad maar ook de individuele liefhebbers een onbecijferbaar nadeel berokkenen.

Om bij mijzelf te blijven: hoe graag zou ik The Beanery van Edward Kienholz weer willen zien, zijn kroeg uit 1965. The Beanery staat ontoegankelijk opgeborgen in de schatkamers van het Stedelijk. Hoop ik in ieder geval.