Fiscus onder curatele

Zonder Belastingdienst kan de overheid niet functioneren. Dus als het belangrijkste onderdeel van het Rijk blunder op blunder stapelt, is dat zorgwekkend. Helaas lijkt dat het geval te zijn bij de Belastingdienst. Staatssecretaris De Jager (Financiën, CDA) moest woensdag bekennen dat 730.000 burgers, die tussen 1 januari en 22 februari hun belastingplicht al hadden vervuld door hun aangifteformulier van dit jaar elektronisch te versturen, dat opnieuw moeten doen. In de Tweede Kamer bood de bewindsman er die dag nog „730.000 keer” zijn excuses voor aan. Directeur-generaal Thunnissen van de Belastingdienst zal dat voorbeeld volgen.

De fout van de Belastingdienst is vervelend, maar moet niet worden gedramatiseerd. Voor de belastingbetalers vergt het opnieuw versturen van hun aangifte niet veel meer inspanning dan het indrukken van enkele toetsen op hun pc.

Ernstiger is dat er sprake is van structurele tekortkomingen bij de Belastingdienst, die te maken hebben met falende ICT-faciliteiten. Op dat punt is de Belastingdienst incompetent gebleken. Staatssecretaris De Jager heeft nu ingegrepen en een afdeling ICT-regie en -architectuur bij het ministerie van Financiën ingesteld. Deze afdeling komt rechtstreeks onder zijn leiding en zal ICT-processen centraal sturen, zo heeft de bewindsman de Tweede Kamer in een brief laten weten. Anders gezegd: de Belastingdienst is, voor zover het om automatiseringsprocessen gaat, onder curatele van het departement van Financiën gesteld.

Het is te hopen dat deze maatregel helpt. Ook voor De Jager zelf. Hoewel hij goeddeels kampt met erfenissen uit het verleden, zal de staatssecretaris begrijpen dat hij uiteindelijk de verantwoordelijkheid draagt en dat zijn politieke lot mede afhangt van de mate waarin en het tempo waarmee de verstoringen bij de Belastingdienst worden verholpen. En tot die verantwoordelijkheden behoort ook dat de staatssecretaris ervoor zorgt dat bij de dienst zelf de juiste man/vrouw op de juiste plek zit.

Treuriger dan de nu in ongerede geraakte aangiftes zijn de al langer bestaande problemen met de toeslagen voor zorg en huur. Burgers krijgen deze toeslagen te laat of blijken ze later (gedeeltelijk) tot hun onaangename verrassing te moeten terugbetalen. Oorzaak: ICT-problemen. Zo liet De Jager eerder deze maand aan de Tweede Kamer weten dat het Toeslagensysteem eigenlijk niet goed is ingesteld op de complexiteit van de samenleving en hij noemde als voorbeeld echtscheidingen, toch een tamelijk alledaags verschijnsel.

Intussen werkt de Belastingdienst op last van de staatssecretaris aan een ‘vereenvoudigingsoperatie’ om tegemoet te komen aan „de roep vanuit de samenleving”, zoals De Jager het heeft geformuleerd. Het Tweede Kamerlid Remkes (VVD) zei woensdag dat hij genoeg heeft van de leus die de fiscus zo graag hanteert: ‘Leuker kunnen we het niet maken’. Die klinkt inderdaad met de dag ironischer. De Jager doet er daarom goed aan bij al zijn reorganisatieplannen meer te letten op effectiviteit dan op eenvoud.