De peetvader van het Franse bedrijfsleven stopt er mee

De oud-topman van verzekeraar Axa en een van de invloedrijkste denkers van Frankrijk gaat nu echt met pensioen.

Claude Bébéar Foto AFP (FILES) - French Insurances giant AXA chairman of the supervisory board Claude Bebear speaks during the EuroMed forum in Paris, 12 December 2005. French insurance giant AXA announced on February 28, 2008 a lower-than-expected rise in net profits for 2007 on and the departure of Claude Bebear, 72, as chairman of the supervisory board. AFP PHOTO JEAN-PIERRE MULLER AFP

De peetvader van het Franse kapitalisme gaat met pensioen. Claude Bébéar (72) heeft gisteren aangekondigd te vertrekken als voorzitter van de raad van commissarissen van Axa, de groep die hij oprichtte en uitbouwde tot een van ’s werelds drie grootste verzekeraars.

Het is in zekere zin een pensioen in stapjes. De dagelijkse leiding van het concern had Bébéar in 2000 al overgelaten aan Henri de Castries. Maar dat veranderde niets aan Bébéars status als sleutelfiguur in de netwerken van Franse topondernemers. Of het nu ging om het geruchtmakende vertrek van Vivendi-topman Messier in 2003 of de benoeming van een jonge vrouw, Laurence Parisot, tot voorzitter van de Franse werkgevers in 2005, achter de schermen speelde Bébéar een doorslaggevende rol.

Toen premier Fillon deze week zes topondernemers uitnodigde om te brainstormen over verbetering van het gebrekkige Franse concurrerende vermogen, zat Bébéar nog gewoon vooraan.

Sinds 2000 ontwikkelde hij zich ook tot een gezaghebbende stem in tal van economische en sociale debatten, waarin hij onder meer pleitte voor positieve discriminatie en meer sociale verantwoordelijkheid van ondernemers in het algemeen.

De ‘eretitel’ van peetvader wees Bébéar zelf altijd van de hand - hij zag er een verwijzing in naar vriendjespolitiek. Zijn invloed berust niet op afkomst, maar op een zorgvuldig opgebouwde carrière. Na een opleiding aan een klassieke Franse ‘grande école’, Polytechnique, koos hij in 1958 tegen de gewoonte in voor een klein bedrijf in een provinciestadje om zijn carrière te beginnen. Bij de Ancienne Mutuelle de Belbeuf, later Les Mutuelles unies, in het Normandische Rouen, kon hij snel zelf de baas worden. Toen het zover was, bouwde Bébéar met (vijandige) overnames en fusies een imperium op. In 1984 kreeg dat de naam Axa – gekozen omdat het wereldwijd zo makkelijk uit te spreken is. De groep, nog altijd genoteerd aan de Parijse beurs, is nu bijna 50 miljard euro waard – nog evenveel als toen Bébéar in 2000 opstapte als voorzitter van de raad van bestuur.

Tegen zijn eigen vroegere reputatie als opkoper in toonde Bébéar zich kritisch over de ontwikkeling van de mondiale financiële verhoudingen. In 2003 keerde hij zich in een spraakmakend boek – Ils vont tuer le capitalisme – tegen het kortetermijndenken van investeerders en banken.

Aan zijn analyse is sindsdien niets veranderd, vertelde hij vanmorgen in een interview in Le Figaro. Topmannen van bedrijven zijn volgens hem de eerst verantwoordelijken. Zij hebben volgens hem „niet de moed nee te zeggen” tegen analisten, banken en investeerders die vooral kortetermijnwinsten in de gaten houden.

Omgekeerd is hij positief over sommige van de nu in Europa omstreden staatsfondsen, zoals die van Singapore of Abu Dhabi. Volgens Bébéar handelen zij in langetermijnbesef, waarvan Europese bedrijven meer zouden kunnen en moeten profiteren.

Helemaal uitgespeeld is Bébéar nog niet, maar vanaf nu moet zijn invloed meer komen van ideeën dan van daadwerkelijke macht. Hij blijft met name actief in het Institut Montaigne, een liberale denktank die hij in 2000 oprichtte en noemde naar de humanistische filosoof van de gematigde twijfel, Michel de Montaigne.

Het instituut ontwikkelde zich onder de hoede van Bébéar tot een waar laboratorium voor vernieuwing van Franse ideeën over economie en openbaar bestuur. Bébéar werd de motor achter een actievere politiek van ondernemingen om sociale integratie in de banlieues te bevorderen. Ook anoniem solliciteren om discriminatie naar afkomst te voorkomen voerde hij in. Axa begon ermee en Bébéar spoorde andere ondernemers aan het voorbeeld te volgen.

Uit zijn koker kwam ook een ‘charter voor diversiteit’, waarmee bedrijven zich vrijwillig vastleggen op het streven naar een etnisch gemengd werknemersbestand. Bébéar verdedigde liever pragmatische oplossingen dan het republikeinse dogma dat afkomst niet mag tellen. Hij beïnvloedde daarmee onder andere de huidige president, Nicolas Sarkozy.