De Koerden

De laatste Turkse invasie in Noord-Irak vestigt opnieuw de aandacht op de nog altijd onopgeloste Koerdische kwestie; maar evenmin als eerdere militaire operaties zal ze de Koerdische guerrilla’s de genadeklap toebrengen. Wie mocht denken dat de Turks-Koerdische PKK na de ontvoering en berechting van haar leider Abdullah Öcalan in 1999 van het toneel zou verdwijnen, komt bedrogen uit.

In Blood and Belief: The PKK and the Kurdish fight for independence (New York University Press, 2007) onderzoekt journaliste Aliza Marcus de blijvende aantrekkingskracht van gewapend Koerdisch nationalisme. Eén factor is het trage tempo van de Turkse democratische hervormingen; in The Kurds in Turkey: EU accession and human rights (Pluto Press, 2005) bekijkt Kerim Yildiz deze hervormingspolitiek vanuit juridisch perspectief.

De recente gebeurtenissen zijn niet goed te begrijpen zonder kennis van de snel veranderende machtsverhoudingen in Turkije, met name de machtsstrijd tussen de nu regerende AK-Partij, die de opkomende provinciale middenklasse vertegenwoordigt, en het leger, dat zijn traditionele privileges bedreigd ziet. Een studie over de AKP die zich niet blindstaart op de misleidende tegenstelling tussen islamisme en secularisme is Secular and Islamic politics in Turkey van Ümit Cizre, (Routledge, 2008).

Daarnaast bestaan er politieke analyses van de ideologische en organisatorische kanten van het Koerdische nationalisme. Twee goede studies zijn David Romano’s The Kurdish nationalist movement: Opportunity, mobilization, and identity (Cambridge University Press, 2006) en Ali Kemal Özcans Turkey’s Kurds: A theoretical analysis of the PKK and Abdullah Öcalan (Routledge, 2005). Een Nederlandse bundel over de Koerden in Irak is van Bert Cornillie en Hans de Clercq (red.), In de schaduw van Saddam (Bulaaq, 2003).