Monetair beleid VS dreigt valutapolitiek te worden

Een koers van 1,51 dollar per euro geeft aan dat het Amerikaanse buitenland vreest dat de VS zich uit de economische problemen willen ‘devalueren’.

Hoe ver kan de dollar nog vallen? Die vraag waart rond op de valutamarkt, nadat handelaren de afgelopen twee weken op het verkeerde been zijn gezet. In de meningsvorming op de markt had juist de overtuiging postgevat dat de renteverlagingen die de Amerikaanse centrale banken dit jaar hebben doorgevoerd uiteindelijk positief zouden zijn voor de Amerikaanse munt.

Een lagere rente, die nu al 1,25 procentpunt gezakt is ten opzichte van de 4,25 procent waar die het jaar mee begon, maakt een munt in beginsel minder aantrekkelijk. Maar als die lagere rente het goede recept is om de economische groei aan te wakkeren, dan kan hij juist positief werken. Toen dat idee om zich heen greep, werd een aanvankelijke verzwakking van de dollar omgezet in een aarzelend waardeherstel. Banken begonnen zich weer voorzichtig te richten op een eurokoers van 1,40 dollar in de loop van dit jaar, of zelf beter.

Een verwoestende reeks van economische gegevens heeft in één week aan dit optimisme een einde gemaakt. Dinsdag bleek dat het Amerikaanse consumentenvertrouwen veel verder daalde dan verwacht, van een indexwaarde van 87,3 tot 75. Dat is de laagste stand sinds de invasie in Irak van maart 2003. Bovendien daalden de huizenprijzen in de VS met 8,9 procent op jaarbasis, die van nieuwe woningen zelfs met 15 procent. Dat is veel sterker dan de daling tijdens de recessie van begin jaren negentig.

Kennelijk missen de renteverlagingen tot nu toe hun psychologische effect, maar alarmerender is dat ze niet of nauwelijks doorwerken op de huizenmarkt. Hypotheken met variabele rentes zijn nog niet goedkoper geworden, en de rente op hypotheken met vaste looptijden gaat zelfs omhoog. Dat laatste is vooral te wijten aan de Amerikaanse obligatiemarkt, waar in wezen de langlopende rentes worden vastgesteld. Het rendement op veilige staatsobligaties volgt, helaas voor de monetaire beleidsmakers, de rente van de Amerikaanse centrale banken niet naar beneden, maar heeft de neiging op te kruipen. De officiële renteverlagingen helpen de woningmarkt dus niet.

Dat de hypotheekrente niet wil volgen, houdt verband met de tweede reeks van verontrustende cijfers over de Amerikaanse economie. Vorige week bleek dat de inflatie, gemeten als de stijging van de consumentenprijzen, is gestegen naar maar liefst 4,3 procent. Het tegenargument dat hier de wisselvallige voedsel- en energieprijzen in worden betrokken wankelt. In plaats van de verwachting dat de inflatie in de loop van dit jaar zal afzwakken, kan er juist méér aankomen: dinsdag werd duidelijk dat de groothandelsprijzen in de VS met 7,6 procent zijn toegenomen, en dat is de grootste stijging in 26 jaar. Obligatiebeleggers zijn wars van inflatie, en zullen een hogere rente vragen als de inflatie hun bezit dreigt uit te hollen.

Stagnatie en inflatie combineren tot stagflatie, het monster uit de jaren zeventig. De combinatie maakt de Amerikaanse centrale banken machteloos: het verlagen van de rente om de economie aan te jagen is nauwelijks een optie meer als de inflatie daardoor nog verder toeneemt. En toch wordt op de financiële markten verwacht dat de rente in de VS opnieuw omlaag zal gaan, bij de eerstvolgende vergadering van centrale banken op 18 maart, of bij calamiteiten zelfs daarvóór.

Dat maakt de wereld buiten Amerika achterdochtig. De ‘Fed’ moet kiezen tussen twee kwaden: een harder dan gewenste recessie waarbij de inflatie onder controle blijft, of een hoger dan gewenste inflatie waarbij de economie op korte termijn minder lijdt. Fed-voorzitter Bernanke gokt kennelijk op het tweede. Gisteren in zijn halfjaarlijkse lezing voor het Amerikaanse Congres stelde hij opnieuw de risico’s voor de economie boven de risico’s voor de prijsstabiliteit.

Daar kan hij alsnog gelijk in krijgen, maar als de inflatie toch uit de hand loopt, dan heeft dat grote consequenties voor de rest van de wereld. Niet alleen kan het de dollar treffen. Een verdere waardestijging van goud en andere grondstoffen, waarvan de koers in verzwakkende dollars wordt genoteerd, is dan niet langer onvoorstelbaar.

Breaking views: pagina 19