De jolige samentrekking

De eerste vraag is natuurlijk: waarom moet het allemaal weer zo lullig klinken? Zeg het maar een paar keer hardop: Burqini. Boerkini. Boer-kini.

Voor wie het nog niet mee heeft gekregen: een burqini (een samentrekking van boerka en bikini) is lichaamsbedekkende zwemkleding voor islamitische vrouwen. Boerkini klinkt naar boerenkool. Niet echt sexy, maar dat is natuurlijk ook expliciet niet de bedoeling van het outfitje.

Boerkini is de jongste telg van de familie van wat ik maar even zal noemen de ‘jolige samentrekkingen’.

Jolige samentrekkingen hebben relatief veel taalkundige hitpotentie. Als Brad Pitt en Angelina Jolie samen ‘Brangelina’ worden genoemd, zien we meteen een monsterlijke mix van deze twee Übermenschen voor ons, en dat is grappig. Een beetje zoals de baby’s van een leeuw en tijger ‘lijgers’ worden genoemd (die bestaan echt!).

De jolige samentrekking heeft ook iets ‘best of both worlds’-achtigs. Yoghonaise: yoghurt is gezond en mayonaise is lekker – het kan dus toch samen gaan, gezond en lekker! ‘Medelander’ valt in zekere zin ook in deze categorie. En ‘consuminderen’.

Kenmerk van de jolige samentrekking is wel dat het niet te ingewikkeld moet worden. Toen Prins Willem Alexander een tijd geleden ‘consuminderen’ veranderde in ‘consumanderen’ (niet minder consumeren, maar ánders), was dat een brug te ver. Bij een vergezochte jolige samentrekking schakelt het brein over op de basale levensfuncties (‘Ik ben moe’) en luistert niet verder.

Maar een eenvoudige jolige samentrekking blijft hangen als een ongewenste gast op een feestje. Daphne Deckers noemde haar boek over opvoeden ‘pedagoochelen’; verschrikkelijk, maar wel een jolige samentrekking pur sang, dus vergeten is helaas onmogelijk. Hetzelfde geldt voor waargebeurde woorden als ‘wetenswaardevol’ en ‘belevenement’ (‘beleven’ meets ‘evenement’).

Wie een nieuw woord op zijn naam wil hebben, wende zich dus tot de jolige samenstelling. Goed, komt ‘ie: ‘klimatigen’. Ben benieuwd hoe lang het duurt voor een of andere lieve non-profitorganisatie dit woord ook echt gaat gebruiken.