Van discodans tot alternatief Zwanenmeer

Dans Dylan Newcomb: This. Gezien 22 febr. Korzo Den Haag. Tournee t/m 31 mei Info www.korzo.nl.

Vlak voor aanvang doen de eerste geruchten de ronde: we moeten anderhalf uur lang staan tijdens de voorstelling This van Dylan Newcomb. Maar dan komt de choreograaf zelf de zuchtende toeschouwers geruststellen: we mogen best gaan zitten, op de vloer. Anderhalf uur later komt een uitgelaten publiek terug in de foyer. Slechts een handvol toeschouwers heeft even gezeten, de meesten hebben de tijd vergeten in de meest avontuurlijke voorstelling van Newcomb ooit.

This is als sluitstuk van het vierluik Writing on the Walls, opnieuw een onderzoek naar de rol van de toeschouwer. Maar waar de danser (ex-NDT) in het vorige deel Burn nog alleen het publiek op de huid zat, bepalen de zes dansers en de ‘deelnemers’ nu gezamenlijk de voorstelling. Tachtig mensen worden per keer, dicht op elkaar gepropt, in een pikdonkere kubus bijeengebracht. Al snel wordt er flink gegiecheld. Tot de dansers/acteurs binnenkomen op een ontregelende manier die hier niet verklapt kan worden. En dan begint een ‘draaikolk’ van zintuiglijke magie, maffe en ontroerende scènes, meespelende toeschouwers, groepsdynamiek, zang en dans, van een alternatieve Zwanenmeer tot discodans.

Newcomb (Boston, 1971) laat verschillende werkelijkheden op uiterst geraffineerde wijze in elkaar grijpen. Zo staat het publiek, opgedeeld in een aantal groepjes, naar een verhaal van zijn of haar danser te luisteren. We moeten onze ogen sluiten. Een fractie van een seconde later mogen ze open en staat er een andere danser die een nieuw verhaal naadloos laat overgaan in het net beluisterde verhaal. Gewillig doet iedereen aan een aantal bewegingen mee.

Newcomb heeft zich voor dit ervaringstheater laten inspireren door een psychologisch ontwikkelingssysteem, getiteld Spiral Dynamics, van de Amerikanen Clare Graves en Don Beck. Het legt de onderwerping aan verborgen regels, codes en waardes van individuen en gemeenschappen bloot en werd ooit gebruikt gedurende het Apartheidsregime in Zuid-Afrika als instrument voor verandering.

Wat dit systeem met This doet is in feite een ‘onthokking’ van de toeschouwer. Dat doen veel performances in de dans de laatste jaren, maar dat levert doorgaans gortdroge, publieksminachtende essay-dans op. Dylan Newcomb gaat in intelligentie, humor en creativiteit stappen verder: This is een energiegever van de eerste orde en een theaterervaring die lang nazindert. Anderhalf uur rondlopen in dit theatrale universum voelt als een voorrecht.