Vader moderne boekhandel

Hij gaf 42 jaar lang leiding aan de boekhandelketen Bruna en geldt als vernieuwer. Vorige week overleed Henk Bruna.

Dankzij de driehonderd boekwinkels leeft zijn naam voort in het straatbeeld van bijna elke Nederlandse stad. H.W. (Henk) Bruna, die vrijdag op 91-jarige leeftijd overleed in Huis ter Heide, was in zekere zin de vader van de moderne boekhandel. Hij gaf van 1935 tot 1982 leiding aan boekwinkelketen Bruna. Samen met zijn broer A.W. Bruna legde hij de basis voor een succesvol uitgevers- en boekhandelsbedrijf.

Henk Bruna heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de popularisering van het boek in Nederland, stelt de huidige directeur Joop Boezeman van A.W. Bruna Uitgevers. Dit uitgeversbedrijf was jarenlang verbonden met de Bruna boekhandels, maar is inmiddels eigendom van PCM Uitgevers, uitgever van onder meer NRC Handelsblad. Bruna maakte van het boek een entertainmentartikel, aldus Boezeman. „Maar dat zullen in de jaren vijftig en zestig waarschijnlijk verstrooiende lectuur hebben genoemd.”

De boekhandel was veertig jaar geleden een stoffig vak, stelt Boezeman. Elitair ook. De winkelformule van Bruna – die voor het eerst de verkoop van boeken combineerde met die van kranten en tijdschriften – heeft een geweldige impuls bezorgd aan de boekenverkoop in Nederland. „In die tijd was de sector zeer conservatief”, aldus Boezeman. „Er werd zelfs gediscussieerd of boeken ook in warenhuizen verkocht mochten worden.”

Henk Bruna heeft dat conservatisme doorbroken, aldus Boezeman, die jarenlang met hem samenwerkte. De Bruna boekhandels boekten onder meer grote successen met de Zwarte Beertjespockets, uitgaven van A.W. Bruna Uitgevers. Er werden miljoenen exemplaren van verkocht; tot de bekende series behoorden onder meer de detectives Havank en Maigret.

De huidige directie van de winkelketen prijst ‘Meneer Henk’, zoals hij binnen het bedrijf werd genoemd, om zijn mensgerichtheid, koopmanschap, plichtsbesef en gaven op het gebied van inkoop en winkelinrichting. Bruna heeft ook de kiosk in Nederland groot gemaakt, stelt Ari Doeser, directeur van de Koninklijke Nederlandse Boekverkopersbond. Die kiosken verdwenen later weer uit het straatbeeld, maar keren nu weer terug. „Bruna heeft gezorgd voor de professionalisering van de boekhandel”, aldus Doeser. „Denk aan het opleiden van personeel, de inrichting van de boekhandels, de winkels op de stations.”

Doeser weerspreekt de kritiek op ketens als Bruna en AKO dat die zich te veel zouden richten op het alleen maar verkopen van bestsellers. „Dat valt reuze mee, zo blijkt uit de eerste resultaten van een onderzoek van de Boekverkopersbond.”

Henk Bruna was een ondernemende, actieve en scheppende man, aldus Doeser. Hij blies onder meer het Boekverkooperscollegie Eendragt nieuw leven in. Deze organisatie voor uitgevers, drukkers en boekhandelaars bestond sinds 1853, maar leidde tot 1946 een kwijnend bestaan. Bruna was 33 jaar president van het Boekverkooperscollegie.

Hij was tevens de oprichter van de Nederlandse Tafelronde, een gezelligheidsvereniging naar Engels voorbeeld (de Round Table). In 1946 richtte hij de eerste lokale afdeling (Tafel) op in Utrecht. Inmiddels bestaat deze landelijke organisatie van „vriendenclubs” uit 196 Tafels verspreid over het land.

Henk Bruna was een neef van Dick Bruna, de tekenaar van Nijntje.