Tja, een juf met onderwijs-kunde

Door Anton van Hooff

Meester Tabbers van de vijfde had HBS gedaan. Dat was goed te merken. Niet alleen bracht hij ons voor het leven de werkwoordsspelling bij, maar als ontwikkeld man leerde hij ons terloops veel over de wereld. Hij was nog een onderwijzer die kinderen iets te bieden had. Ook aan mijn andere onderwijzers heb ik goede herinneringen: ze waren stuk voor stuk rijke persoonlijkheden.

Zijn ze er nog, die oude schoolmeesters? Nu hoor ik een meisje klagen: „Mijn juffrouw is zo dom.” Zelfs kinderen valt het op dat menige juf en meester intellectueel door de mand vallen. Niet alleen staat zij – nauwelijks meer een ‘hij’ – maar net boven de schoolstof, ook daarbuiten heeft zij niets te bieden.

Het is geen wonder dat de kwaliteit van de onderwijzers zorgelijk is. Het zijn immers doorgaans de zwakste havisten die ‘maar’ Pabo gaan doen. Reken- en speltoetsen worden nu als lapmiddelen ingezet om het ergste te voorkomen.

Al in 1991 heb ik in deze krant betoogd dat in onze maatschappij een universitaire scholing voor onderwijzers geboden is. Veel respons heeft dat pleidooi indertijd niet opgeleverd. Maar nu schijnt mijn droom toch uit te komen: de Universiteit Utrecht begint met een universitaire opleiding voor leraren basisschool. Voldoet die studie aan de behoefte om breed ontwikkelde mensen naar de basisschool te krijgen? Voor een deel wel. De ingangseis is in elk geval een diploma vwo. Bedenkelijk is wel dat meteen wordt bepaald dat ook gewone pabo-studenten, de havisten dus, na het propedeusejaar aan de universitaire studie mogen beginnen. Universitaire studies als geschiedenis hebben slechte ervaringen met deze instromers.

De aankomende academische onderwijzer studeert tegelijk aan de Hogeschool en de Universiteit van Utrecht. Wat zijn academische studie inhoudt? Onderwijskunde! Met alle respect: met dat beschouwende vak bereiken we nu net niet de kwaliteitssprong die het basisonderwijs nodig heeft.

De academische vorming zou moeten bestaan uit een inhoudrijk vak, zoals geschiedenis, aardrijkskunde, wiskunde, biologie of natuurwetenschap. Pas daarmee krijgen we onderwijzers met het surplus aan ontwikkeling dat ons basisonderwijs nodig heeft om weer een meester Tabbers te krijgen.

Dr. Anton J.L. van Hooff is classicus te Nijmegen