Horen dove schizofrenen ook wel eens stemmetjes?

Dat mensen met schizofrenie soms bevelen krijgen van stemmen in hun hoofd, is bekend. „Maar hoe zit dat bij dove schizofrenen”, vragen Marieke van der Kruijs en Eva Albers uit Uden zich af. „Horen zij ook stemmen?”

Net zoals blinden hallucinaties kunnen zien, kunnen doven stemmen horen. Dat geldt zowel voor mensen die doof zijn sinds de geboorte, als voor mensen die op latere leeftijd doof worden.

Een verschil is dat de mensen die later doof worden beter kan omschrijven wat zich in hun hoofd afspeelt. „Mensen die doof geboren zijn, beschrijven vaak wel dat ze iets in hun hoofd horen”, zegt directeur Ines van Raaij van het landelijk centrum gehoorstoornissen VIA. „Maar het is lastig een onderscheid te maken tussen eigen gedachten of een stem van buitenaf. Ze weten niet dat een stem een stem is. Die hebben ze namelijk nog nooit gehoord.”

De combinatie doofheid en schizofrenie komt overigens niet vaak voor. Het VIA schat dat 1 promille van de 10.000 tot 15.000 prelinguaal doven (mensen die doof worden voordat taalontwikkeling plaatsvindt) schizofreen is.

Maar doven zijn wel kwetsbaarder voor schizofrenie dan horenden. De kans op een psychose is bij deze groep drie keer zo groot. Of zoals Fons van de Kar van de Schizofreniestichting het omschrijft: „Een slecht gehoor is een uitlokkende factor.”

De oorzaak is dat doven, omdat ze niet kunnen horen, van nature meer vatbaar zijn voor andere kenmerken van schizofrenie. „Doven zijn gevoeliger voor stress en leven vaak in een sociaal isolement. Soms zijn ze de enige uit het dorp die gebarentaal beheerst”, aldus Van Raaij. „Dat maakt contact moeilijker, en zorgt voor afzondering van de maatschappij. Het werkt schizofrenie in de hand.”

Gelukkig zijn veel doven minder eenzaam, nu ze steeds makkelijker vriendschappen op afstand kunnen sluiten, aldus Van Raaij. „Internet is echt een zegen voor dove mensen.”

Stijn Bronzwaer