Drie broers in een trein die verdwaalt

De broers Jack, Peter en Francis Whitman in India. scene uit de film The Darjeeling Unlimited (2007) FOTO: Twentieth Century Fox 20th Century Fox

The Darjeeling Limited. Regie: Wes Anderson. Met: Owen Wilson, Jason Schwartzman, Adrien Brody. In: 5 bioscopen.

‘Een spirituele reis’. Zo noemt Francis Whitman de treintocht die hij en zijn twee broers dwars door India ondernemen. Francis (Owen Wilson) heeft zijn hoofd in het verband, een pleister op z’n neus en trekt een beetje met een been. Een motorongeluk, zegt -ie. Het weerhoudt hem er niet van de baas te spelen over zijn broers Peter (Adrien Brody) en Jack (Jason Schwartzman); hij is nu eenmaal de oudste. Elke dag schuift hij bij zijn broers een schema onder hun deur waarop precies staat welke tempels ze gaan bezoeken.

Aanleiding voor de trip is de dood van hun vader, een jaar geleden. De broers hebben elkaar sinds zijn begrafenis niet meer gezien, tot ontsteltenis van Francis. Hoeveel (erg geestige) ruzies en onenigheid ze nu ook weer hebben, hij wil de familie bij elkaar houden. In elk geval tot aan de eindbestemming, hun moeder, die non is geworden in de Himalaya.

Net als in The Royal Tenenbaums en eigenlijk al zijn films stelt Wes Anderson in The Darjeeling Limited een uit elkaar gegroeide familie centraal. Jack vraagt zich af „of wij drieën in het echt ook vrienden zouden zijn geweest. Niet als broers maar als mensen.” Ze merken dat je de zin van het leven pas vindt als je van de gebaande paden afwijkt – hier letterlijk, door de trein te laten verdwalen.

De films van Anderson worden te vaak getypeerd in termen van art direction (stijl) en absurdisme (inhoud). Hij filmt graag tableaus met acteurs die met het gezicht naar de toeschouwer toe spelen. Hij gebruikt heldere kleuren en monteert zo min mogelijk. Het opvallendste stijlkenmerk in The Darjeeling Limited is de camerabeweging die scènes zonder te monteren met elkaar verbindt. Een mooi voorbeeld is een lang shot dat langs de diverse treincompartimenten trekt. Het begint bij twee broers, gaat naar rechts en laat twee andere compartimenten met belangrijke bijfiguren zien, waarna de camera in de gang van de trein de derde broer in het vizier krijgt en met hem terugkomt naar de slaapcoupé, waar de broers op hem wachten.

Tegenstanders van Anderson vinden zijn films te maniëristisch. Maar wie zich blind staart op de oppervlakte, doet Anderson tekort. In zijn films kruipt altijd melancholie binnen. Onder de bon mots van de personages zit een tristesse die ze proberen te verhullen met snedigheden. Die zwaarmoedigheid is verbonden met verlies – de dood hangt als een schaduw over alle films van Anderson – en teleurstelling over het leven.

De art direction, in de helle kleuren van India, werkt zo als een contrapunt. De poenige Louis Vuitton koffers die de broers tot hun eigen wanhoop maar blijven meezeulen, zitten vol emotionele bagage. Die moeten ze kwijt raken, pas dan is er ruimte voor de spiritualiteit die ze zoeken.