Visies op de dader

Rape, Sex, Violence, History (Hoard, €43,-) van Joanna Bourke, maakt als erudiete cultuurgeschiedenis over verkrachting veel indruk op Stine Jensen.

‘Bourke verzet zich tegen universalistische opvattingen („in álle mannen schuilt een verkrachter” of „verkrachtingsfantasieën uit pornografie of MTV faciliteren een verkrachtingscultuur”) omdat het de individuele verantwoordelijkheid en de mogelijkheid om anders te handelen negeert. Als historica hamert zij voortdurend op de veranderlijkheid van en de strijd tussen verschillende opvattingen. Wat niet verandert, is dat ‘mannelijkheid’ steeds de kern uitmaakt van het daderschap. Om mannelijkheid te politiseren, stelt Bourke voor om de straf voor verkrachters niet te individualiseren door de sanctie op verkrachting omhoog te gooien, maar om deze op de schouders van álle mannen te leggen. Te denken valt aan een avondklok in gevaarlijke buurten. Ook stelt ze een (talige) politiek van mannelijkheid voor die de aandacht richt op het mannelijke lichaam als een bron van plezier in plaats van een instrument van pijn en onderdrukking. En zo landt Bourkes boek in een debat dat sinds kort op de agenda is gezet: mannelijkheid.’