Leterme 0,5

noordzee.jpgDe Noordzee blijft voorlopig Belgisch. Vlaamse politieke partijen had graag gezien dat de Vlaamse overheid bevoegd zou worden voor de territoriale wateren. De kust is tenslotte ook al Vlaams. Maar de zee, dat ging de Franstalige partijen te ver. Het zou te veel lijken op een gebiedsuitbreiding. De oudgedienden van alle grote Belgische partijen die maandagochtend een akkoord bereikten over een ‘staatshervorming’ konden het niet eens over worden de Noordzee.

Wel sloten de ‘wijzen’ - zoals premier Guy Verhofstadt en oud-premier Jean-Luc Dehaene - een akkoord over de ‘staatshervorming’. Ruim acht maanden na de parlementsverkiezingen is dat een doorbraak, of in ieder geval een doorbraakje. De Vlaamse christen-democraat Yves Leterme, de winnaar van de verkiezingen, lijkt nu eindelijk premier te kunnen worden.

De staatshervorming was het afgelopen jaar hét grote probleem. Vlaamse partijen, die van Leterme voorop, willen dat die er komt zodat Vlaanderen zelfstandiger wordt. Franstalige partijen vinden dat niet nodig.

Er komt nu een mini-staatshervorming. De gewesten (Vlaanderen, Wallonië en Brussel) worden verantwoordelijk voor delen van het verkeersbeleid. Zo mag Vlaanderen straks zelf de maximumsnelheid verlagen op sommige wegen. Niet overal, de snelwegen blijven Belgisch. Verder worden regio’s verantwoordelijk voor de reglementering van huurprijzen en voor de wetgeving over de vestiging van grote winkels (in België de ‘IKEA-wet’).

Na Pasen moet er verder worden onderhandeld. Dan gaat het over de onderwerpen die er echt toe doen: arbeidsmarktbeleid, gezinsbeleid en gezondheidsbeleid. De nieuwe deadline is 15 juli. Vandaar dat commentatoren het al hebben over ‘een nieuwe tijdelijke regering’ of de ‘regering Leterme 0,5’.

De Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) is, anders dan alle regeringspartijen, ontevreden met het akkoord. De N-VA vormt één fractie in het parlement met het CD&V van Yves Leterme. Dat ‘kartel’, zoals het in België wordt genoemd, blijft voorlopig bestaan. Maar de N-VA zal de regering niet steunen.

De druk blijft voor Leterme dus groot om de Franstaligen na Pasen te bewegen tot echte concessies. Als zijn kartel barst, dan heeft hij een electoraal probleem. Bij de volgende verkiezingen zijn er dan drie partijen die hem uit kunnen gaan maken voor ‘slechte Vlaming’: de N-VA, het Vlaams Belang én de Lijst Dedecker, die het bij de verkiezingen verrassend goed deed. De volgende verkiezingen komen er al snel aan: in 2009, voor de regionale parlementen.

Er dreigt nog een probleem voor Leterme: zonder de N-VA vormen de christen-democraten niet de grootste politieke ‘familie’ in het parlement. Ze hebben dan slechts 34 zetels, tegen de liberalen 41. In de Belgische pers wordt hier en daar al gespeculeerd dat Didier Reynders, de leider van de Franstalige liberalen, om die reden nu het premierschap wil opeisen.

De N-VA heeft geduld tot 21 juli, zei Bart De Wever gisteren. De datum is niet toevallig gekozen, zei hij er ook bij. 21 juli is de nationale feestdag van België. Nu heeft Bart De Wever niet zo veel met België. Zijn partij streeft uiteindelijk naar een onafhankelijk Vlaanderen. De vraag is dan ook: wie heeft er straks wat te vieren?