Antidepressiva hebben bijna geen effect

De in Nederland meest gebruikte antidepressiva, de zogeheten SSRI’s (zoals Seroxat), werken niet veel beter dan een placebo. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van 35, deels ongepubliceerde, studies.

De meta-analyse is vandaag online gepubliceerd in PLoS Medicine.

Patiënten die een echte pil kregen gingen er gemiddeld 9,60 punten op vooruit in een veelgebruikte test waarmee psychologen de ernst van iemands depressie meten. Placeboslikkers gingen 7,80 punten vooruit. Het verschil daartussen, 1,80 punten, was weliswaar statistisch significant (het was geen toeval) maar niet klinisch significant (het hielp niet genoeg). Bij een goed antidepressivum moet dat verschil minstens drie punten bedragen, volgens criteria van het Britse National Institute of Clinical Excellence.

Deze resultaten sluiten aan bij een publicatie van Amerikaanse onderzoekers in het New England Journal of Medicine, vorige maand, waaruit ook al bleek dat het effect van antidepressiva kleiner is dan werd aangenomen. Net als bij de nieuwe meta-analyse vroegen ook die onderzoekers de studies direct op bij de Food and Drugs Administration (FDA). Daar moet elk onderzoek naar nieuwe medicijnen geregistreerd worden, ook als het resultaat vervolgens niet in een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd wordt. Dat laatste komt vaak voor als er geen verschil blijkt te zijn tussen medicijn en placebo. Maar juist doordat zulke nulresultaten minder gepubliceerd worden, lijkt het in de vakliteratuur alsof de medicijnen in kwestie het beter doen dan in feite het geval is. De FDA had de antidepressiva overigens wel goedgekeurd.

Nederlandse onderzoekers toonden onlangs al aan dat antidepressiva niet werken als ‘onderhoudsmedicijn’ om mensen die al eens depressief zijn geweest te beschermen tegen terugval (Psychotherapy and Psychosomatics, december). Dat is juist de meest gevolgde strategie bij herhaalde depressie. Zestig procent van de ‘onderhoudsslikkers’ werd binnen twee jaar weer depressief.

De PLoS-studie is te lezen via nrc.nl/wetenschap