Overnamegolf in de energiesector

Van de kredietcrisis heeft de energiesector geen last. Energiebedrijven hebben een gevulde overnamekas dankzij hoge prijzen van gas en elektriciteit.

Weer een recordjaar voor de elektriciteitssector. Zelfs de kredietcrisis kan de aanzwellende overnamegolf niet bedwingen. In 2007 waren er wereldwijd 768 overnames in de elektriciteitssector, een kwart meer dan in 2006, wat ook al een actief jaar was. In totaal werden voor 372 miljard dollar (253 miljard euro) energiebedrijven opgekocht, eveneens een kwart meer dan het jaar daarvoor. Dat blijkt uit het rapport Power Deals 2007 van consultant PricewaterhouseCoopers.

Dat de kredietcrisis op deze sector amper invloed heeft, komt volgens Aad Groenenboom van PwC door de aard van de overnames. „De meeste bedrijven hoeven er slechts beperkt geld voor te lenen. Ze zijn erg liquide.”

Dat elektriciteitsbedrijven er financieel zo goed voorstaan heeft te maken met de hoge energieprijzen. De gasprijs, die in veel landen is gekoppeld aan de olieprijzen, stijgt daardoor ook, wat elektriciteit duurder maakt. Nutsbedrijven hebben een grotere liquiditeit gekregen, wat overnames makkelijker maakt. Bovendien beginnen nogal wat spelers op deze markt mondiale ambities te krijgen.

Het aantal binnenlandse overnames is veel sterker gestegen dan het aantal grensoverschrijdende overnames. Volgens Groenenboom is dat een gevolg van een groeiend politiek nationalisme. Landen als Spanje en Frankrijk zien hun bedrijven liever niet overgenomen worden door buitenlandse spelers en sturen aan op de vorming van nationale kampioenen.

In Rusland lijkt juist het omgekeerde het geval. Daar begint de elektriciteitssector zich voorzichtig open te stellen voor buitenlandse investeringen. Het Duitse Eon en het Italiaanse Enel – bedrijven waarmee het Russische staatsgasbedrijf Gazprom de laatste jaren goede relaties heeft opgebouwd – hebben onderdelen van de Russische nutssector gekocht. De overnames tekenen het opbreken en privatiseren van voormalig staatsmonopolist UES, waartoe Rusland een paar jaar geleden heeft besloten. Het stroomnet van Rusland verkeert in slechte toestand en wordt geteisterd door uitvallen. Buitenlandse investeringen, technologie en managementkwaliteiten zijn welkom.

Maar Rusland zet zijn poorten niet meteen helemaal open. De invloed van het Kremlin blijft prominent. Zo is Mosenergo overgenomen door Gazprom, dat voor 51 procent in handen is van de staat. Vladimirenergo is overgenomen door UES, waarvan de belangrijkste aandeelhouders de staat en Gazprom zijn. „Er is nog niet sprake van een enorm open markt”, zegt Groenenboom. „Wat nu gebeurt is een eerste signaal, maar de sector wordt nog steeds zwaar gedomineerd door de overheid.”

Uit het rapport van PwC blijkt verder duidelijk het effect van klimaatbeleid. Elektriciteitsbedrijven zijn grote uitstoters van het broeikasgas CO2, en zullen daarvoor in de toekomst steeds zwaarder belast worden. Bedrijven die hun capaciteit willen uitbreiden, zoeken wegen om daarbij de CO2-uitstoot zo min mogelijk te laten toenemen. Onder meer door windenergiebedrijven over te nemen. Vorig jaar deden het Duitse Eon, het Spaanse Iberdrola en het Portugese Energias de Portugal dat, in Amerika.

Een andere strategie is kerncentrales bouwen. Wegens de lage CO2-uitstoot staat kernenergie weer in de belangstelling. Zo hebben Groot-Brittannië, China en India plannen om nieuwe kerncentrales te gaan bouwen. Bedrijven als NRE Energy en Exelon springen daarop in door hun nucleaire programma’s uit te breiden. Het Amerikaanse Entergy wil een deel van zijn nucleaire activiteiten naar de beurs brengen.

Voor kolen lijkt de belangstelling vooralsnog terughoudend, zeker in de landen die het Kyoto-verdrag hebben geratificeerd. Plannen om nieuwe kolencentrales te bouwen zijn in sommige gevallen weer geschrapt, als gevolg van klimaatbeleid. Het meest in het oog springend in 2007 was de overname van het Amerikaanse energiebedrijf TXU (voor 44 miljard dollar) door een groep van private-equitybedrijven. TXU had plannen om elf nieuwe kolencentrales te bouwen, maar de nieuwe eigenaren hebben er daarvan acht geschrapt. De verwachting is dat de belangstelling voor kolencentrales weer sterk zal stijgen zodra er een oplossing komt voor de intensieve CO2-uitstoot, bijvoorbeeld door het broeikasgas ondergronds op te slaan.

PwC geeft overigens cijfers van de overnamebiedingen. Het wil niet zeggen dat alle overnames ook doorgaan. Zo ketste in 2006 het bod van Eon op het Spaanse Endesa af – in eerste instantie was het bod 29 miljard euro, maar uiteindelijk 42 miljard euro. Toch staat het in de PwC-cijfers van dat jaar.

Ook sommige biedingen van 2007 staan volgens PwC op de tocht. Zo is het maar de vraag of de Amerikaanse staat Maine goedkeuring geeft aan de overname van Energy East door het Spaanse Iberdrola, voor 7,8 miljard dollar. Zeker nu steeds meer overheden hun elektriciteitssector willen beschermen tegen buitenlandse partijen.